1. YAZARLAR

  2. Kemal Bağzıbağlı

  3. Asgari Ücret Belirleme Yöntemi Yenilenmelidir
Kemal Bağzıbağlı

Kemal Bağzıbağlı

Gündem Kıbrıs
Yazarın Tüm Yazıları >

Asgari Ücret Belirleme Yöntemi Yenilenmelidir

A+A-

Her asgari ücret belirleme sürecinde olduğu gibi, yine olaylı geçen bir Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantısı geride kalmıştır. 5 hükümet, 5 işveren ve 5 işçi temsilcisinden oluşan Komisyon’un 21 Haziran 2016 tarihli toplantısında yine her üç kesimin de mutabakata varabileceği bir ara formül bulunamamış ve işçi tarafı toplantıyı terk etmiştir. İşçi temsilcilerinin terk ettiği toplantıda 1,834 TL olarak belirlenen aylık asgari ücret Resmi Gazete’de yayımlanmış ve 10 günlük bir itiraz süresi tanınmıştır. Bazı sendikalardan gelen itiraz üzerine Asgari Ücret Tespit Komisyonu yeniden toplanmış ve asgari ücrette yapılan 104 TL’lik artışı gözden geçirmiştir. İşçi tarafının 5 ret oyuna karşılık devlet ve iş veren temsilcilerinin 9 kabul oyu ile asgari ücrette yapılan artışta herhangi bir değişiklik olmamıştır.

Yıllardır süre gelen bu anlaşmazlıklar asgari ücret belirleme yönteminin revize edilmesi gerektiğinin açık göstergesidir. Özel sektörde yeni işe başlayan vasıfsız çalışanların gelirinden vergi dilimlerinin oluşumuna kadar ülkemizde birçok ödeneğin endekslendiği asgari ücretin saptanma esasları yasal çerçevede belli olmasına rağmen pratikte uygulanmamaktadır. Ekonominin birçok parametresini etkileyen asgari ücret Tespit Komisyonu’nda hangi kriterlere dayanarak ve nasıl yapıldığı bilinmeyen “pazarlık” usulü ile belirlenmekte, ve her toplantı bir olay ile sonlanmaktadır. Bu kısır durum ekonomik büyüme için büyük önem arz eden motivasyon ve verimlilik faktörlerini olumsuz şekilde etkilemekte ve ekonominin istikrarlı büyümesine engel teşkil etmektedir.

Son 10 Yılda Ortalama Olarak Asgari Ücrete Reel Artış Yapılmamıştır

2006-2016 arasında gerçekleşen asgari ücret artış ve enflasyon oranları incelendiği zaman aşağıdaki tablo ortaya çıkmaktadır. Görüldüğü üzere, 2006’dan 2016’ya asgari ücret artış oranı sadece dört kez enflasyon oranından daha yüksek gerçekleşmiştir. Diğer bir deyişle, bu dönem içerisinde asgari ücretlilere dört kez reel artış yapılmıştır. 2010 ve 2012 yıllarında sırasıyla gerçekleşen %3.3 ve %3.6 enflasyon oranlarına rağmen hiç artış yapılmayan asgari ücrete 2010’dan bu yana sadece bir kez enflasyon oranının üzerinde artış yapılmıştır. 2014 yılında enflasyon oranının %7.8 üzerinde bir artış yapılan asgari ücrette son iki yıldır yine enflasyon oranının altında bir artış görülmektedir.

2006-2016 yılları arasında ortalama enflasyon ve asgari ücret artış oranlarına bakıldığı zaman, %9.3’lük bir ortalama enflasyon oranı ve %9’luk asgari ücret artış oranı görülmektedir. Yani son 10 yılda asgari ücrete ortalama olarak herhangi bir reel artış yapılmamıştır. Aynı durum 1 Temmuz 2016 itibariyle resmileşen 1,834 TL’lik asgari ücrette yapılan 104 TL’lik artış için de geçerlidir.

untitled-20.jpg

Asgari Ücret Saptama Kriterleri Uygulanmalıdır

Ekonominin birçok parametresini etkileyen asgari ücretin belirlenmesi, makroekonomik göstergeleri bilimsel bir şekilde hesaba katan ve paydaşların mutabık kalacağı bir formülasyon çerçevesinde gerçekleşmelidir. Mekanik bir formülasyonun işveren, işçi ve hükümet temsilcileri arasından yapılan toplu görüşmenin yerini tamamen alması taraflarca kabul edilmeyebilir. Yapılacak olan toplu görüşmelerin somut rakamlarla saptanan gösterge artış üzerinde yapılması bile taraflar arası uzlaşı sağlanmasına önemli katkı sağlayacaktır.

22/1975 Asgari Ücret Yasası’nda belirtilen esasları, yani (1) ülkemizin hayat pahalılığını ve genel seyrini, (2) işçi ve ailelerinin insanca yaşam için gereksinmelerini, (3) çalışanların yasalara dayalı olarak elde ettikleri sosyal güvenlik menfaatleri, (4) verimlilik, istihdam ve devamlılık gibi benzer ekonomik faktörleri, ve (5) çalışanların, Ulusal gelirden sosyal adalete dayalı pay alabilmesini, ve, bunlara ek olarak, özel sektörün içinde bulunduğu ekonomik sorunları da hesaba katan bir asgari ücret artış oranı ancak bir formülasyon ile saptanabilir.

Dünyadaki örneklere baktığımız zaman, asgari ücret belirleme kriterleri olarak şunları sayabiliriz: ücret düzeyi, sosyal güvenlik yardımları, işçilerin ve ailelerinin ihtiyaçları, enflasyon ve/veya hayat pahalılığı, istihdam düzeyi, ekonomik durum ve/veya gelişim, verimlilik, ve işletmelerin ödeme kapasitesi. Ekonomik durum esasen verimlilik göstergesi olarak da kabul edebileceğimiz reel gayri safi yurt içi hasıladaki artış ile ölçülmektedir. Ayrıca yaygın olarak kullanılan, gerek sektörel gerekse iş kategorilerine göre asgari ücret belirleme de göz önünde bulundurulmalıdır.

Yıllardır bir anlaşmazlık ortamında belirlenen asgari ücret artışları ilgili paydaşlar tarafından belirlenecek olan bilimsel yöntemlerle dayandırılmalıdır. Bu bilimsel formülasyonun Asgari Ücret Yasası’nda açıkça belirtilen fakat yıllardır tam anlamıyla kullanılmayan asgari ücret saptama esaslarına göre yapılması zaruridir. Ancak bu şekilde, her yıl bir huzursuzluk ortamında tespit edilen asgari ücretin tarafların mutabık kalacağı, ve bir yandan işçilerin motivasyonunun bozulmayacağı diğer yandan da işverenin ödeme zorluğu duymayacağı bir şekilde belirlenmesi sağlanacaktır.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.