1. YAZARLAR

  2. Turgut Çalıcı

  3. Aynı Karagöz Hacivat oyunu
Turgut Çalıcı

Turgut Çalıcı

Ülkem için İki Lakırdı
Yazarın Tüm Yazıları >

Aynı Karagöz Hacivat oyunu

A+A-

untitled-1.20120723010336.jpg

XVII. Yüzyılda kesin biçimini alan Karagöz oyunu daha sonraki yüzyıllarda büyük bir gelişme göstermiş ve Türklerin en sevilen, tutulan gösterisi olmuştur. Çeşitli nedenlerle yapılan şenliklerde kukla, hokkabazlık, değişik dans gösterilerinin yanı sıra Karagöz gösteride yapılmaya başlanmıştır. Özellikle şehzadelerin ve zenginlerin çocuklarının sünnet düğünlerinde bu tür gösterilerin geniş yer tuttuğu yabancı seyyahlar tarafından da anlatıldığı gibi sür namelerde de anlatılmaktadır.

Karagöz sanatçılarının gösterilerinde dönemin siyasi olaylarını, yolsuzlukları, devlet işlerindeki aksamaları perdeye getirerek işledikleri ve eserlerinde anlatılmaktadır. Bu eleştirilerde isim verilmeden olay genel hatlarıyla anlatıldığı gibi bazen isimler verilerekte yapılmıştır. Yapılan kötü işler ve bunları yapanlar eleştirdiği gibi iyi işler ve kişiler perde de takdir edilmiştir.

Karagöz gösterileri toplumun her kesiminde takdir toplamış beğeniyle izlenmiştir. Bazı din adamlarının islam dinine aykırı olduğu için yasaklanması, perde gerisinde kendisinin oynatılmadığı, tasvirlerinin gölgesinin oynatılmasının da islam dinine aykırı olmadığı için oynatılmasında sakınca olmadığı din adamlarının fetvalarıyla edilmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu’nun zayıfladığı, idarede aksamaların artığı dönem olan gerileme döneminde Karagöz sanatçılarının yöneticilerle ilgili eleştirilmesi artması yöneticileri rahatsız etmeye başlamıştır. Bunun üzerine Abdulaziz tarafından Karagöz oyunlarında siyasal taşlamalara yasak getirilerek sansür uygulanmaya başlanmıştır. Hem siyasal yasaklamalar hem de Batı tiyatrosunun 19. yüzyılda Türkiye ye girmesi Karagöz gösterilerine ilginin azalması beraberinde getirmiştir.

19. yüzyılın sonu, 20. yüzyılın başı Osmanlı İmparatorluğu için savaşlarla geçen bir dönem olmuştur. Bu dönemde diğer sanatçılar gibi Karagöz sanatçıları da gösteri yapma olanağı bulamamıştır. Sanatçıların çoğu sanatı bırakmıştır. 1932 yılında Halk Evlerinin açılmasıyla Karagöz sanatçıları sanatlarını daha iyi yürütme olanağını bulmuşlardır. Bu dönemde bazı araştırmacı ve bilim adamları Karagöz’ün günün koşullarına göre yenileştirilmesi konularında düşünceler ortaya atmışlardır.

Yukarıda Karagöz Hacivat oyunu nu siz okuyuculara anlattıktan sonra bugün KKTC de yaşadığımız olaylara benzetme yapmak isterim. Memleketimiz de tamamen içerisinden geçtiğimiz süreç Karagöz ve Hacivat oyununa benzemekte dir. Örneğin geçen gün Beşir Atalayın yaptığı açıklamayı ele alacak olursak nedemişti hatırlayalım KKTC sendikalar cumhuriyetidir. Beşir beyin bu sözleri üzerine bütün muhalefet ve sendikalar sert bir dille eleştiri yapmışlardı.  Rivayete göre Hacivat düzeni temsil eden karakterdir. Bunun üzerine bizim memlekette de TC deki hükümet ile KKTC deki UBP hükümeti  Hacivat ı oynayan kesimdir yani düzeni savunan. Sendikalar ve bugün ana muhalefet partisi olan CTP ve diğer siyasi partilerle sivil toplum örgütleri Karagözü oynamaktadır. Ayni nasıl ki XVII. Yüzyılda din adamlarının nasıl ki eleştirilerini almışsa ve baskı altına alınıp kapatılmaya sansüre maruz kalmışsa Karagöz ve Hacivat oyunu bugünde Kıbrıs Türk halkı sendikalarıyla muhalefetiyle ve sivil toplum örgütleri ile baskılara maruz kalıyor.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.