Dr. Nazım Beratlı

Dr. Nazım Beratlı

Haberdar Gazetesi
Yazarın Tüm Yazıları >

BİR MAYIS…

A+A-

Bugün 1 Mayıs… Eskiden, “uluslar arası işçi sınıfının birlik ve dayanışma günü” derdik. Karşıtlarımız da bunun bir komünist bayramı olduğunu, kutlayanların da Rusya’nın ajanı olduğunu söylerlerdi. Oysa söz konusu kutlamanın neden olduğu olaylar zinciri, ABD’de yaşanmıştı…

1 Mayıs 1886'da Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu önderliğinde işçiler günde 12 saat, haftada 6 gün olan çalışma takvimine karşı, günlük 8 saatlik çalışma talebiyle iş bıraktılar. Chicago’da yapılan gösterilere yarım milyon işçi katıldı. Kentaki Luiseville’de 6 binden fazla siyah ve beyaz işçi, birlikte yürüdü. O dönemde Luiseville'deki parklar, siyahlara kapalıydı. İşçiler, sokaklarda yürüdükten sonra hep birlikte Ulusal Park'a girdi. Her eyalet ve kentte, siyah ve beyaz işçilerin birlikte yaptığı gösteriler, 8 saatlik işgünü talebinin dile getirilmesini amaçlamaktaydı. İşçilerin çoğu 3 Mayıs'ta sokaklara çıktılar. McCormick'e ait fabrikadan atılan ve grevde olan işçiler de miting yaptılar. Miting sona ermek üzereyken McCormick fabrika düdüğünü çalarak, içerdeki grev kırıcıları dışarı çıkarttı. Grev kırıcıları protesto etmek için bir grup işçi fabrikaya yöneldi. İşçilere ateş eden polis, 4 işçinin ölmesine, onlarcasının yaralanmasına neden oldu.

Bu saldırıyı protesto etmek için 4 Mayıs'ta Highmarket Alanı'nda miting düzenlendi. Miting tam dağılırken, kürsünün önüne, nereden geldiği belli olmayan bir bomba atıldı. Hemen polisin önünde patlayan bomba nedeniyle 7 polis öldü, 69'u ise yaralandı. Yüzlerce işçi asılsız ithamlarla tutuklandı. Tutuklanan işçilerden sekizi yargılanmak üzere seçildi: Aralarından en gençleri olan Louis Linng idamından bir gün önce intihar etti.

1889\'da toplanan İkinci Enternasyonal'de (günümüzde Sosyalist Enternasyonal diye anılmaktadır) Fransız bir işçi temsilcisinin önerisiyle 1 Mayıs gününün tüm dünyada "Birlik, mücadele ve dayanışma günü " olarak kutlanmasına karar verildi. 1890’dan sonra, bütün dünyada kutlanmaya başlandı. Bu bakımdan, 1 Mayıs, evet bir komünist bayramı idi. 8 saatlik işgücü talebine yalnız onlar sahip çıkmışlardı.

Bizim kültürümüze 1 Mayıs’ın gelmesi, Osmanlı döneminde işçi örgütlenmesinin en gelişmiş olduğu yerde, Selânik'te 1911 yılında tütün, liman ve pamuk işçileri, 1 Mayıs gösterisi düzenlemesi ile oldu. 1912 yılında İstanbul\'da ilk defa 1 Mayıs kutlaması gerçekleşti. 1923 yılında 1 Mayıs günü,"İşçi Bayramı" ilan edildi. 1924\'te hükümet kitlesel 1 Mayıs kutlamalarını yasakladı. Başbakan İsmet Paşa idi… Elli iki yıl sonra, 1976 yılında, 1 Mayıs kutlaması Taksim’da DİSK’in organizasyonu altında gerçekleşti. 1977 yılında İstanbul Taksim Meydanı'nda yaklaşık 500 bin kişiyle en geniş katılımlı 1 Mayıs toplantısı düzenlendi. Ancak, göstericilerin üzerine ateş açıldı ve göstericilerden 34'ü, yaralanarak ve üstlerine ateş açılması sonucu çıkan izdihamda ezilerek öldü.

Kıbrıs’ta ise her iki tarafta da ayrı birer cinayet kampanyasına yol açan 1958 yılında, ortak kutlanan 1 Mayıs’tan öncesini, doğrusu hatırlayamıyorum. 1974’e kadar, bizde bu günü konuşursanız, başınıza ne geleceğini kestiremezdiniz. Solcu gençler, “baharı kutluyoruz” gerekçesi ile Trodos’a pikniğe gider, ormanlarda saklanarak kutlarlardı… Aşikara dökülmesi, 1977 yılındadır…

Bugün, sekiz saatlik işgünü talebinin ve hatırlanmasının, kanla bastırılmasının yıl dönümüdür…

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.