1. YAZARLAR

  2. Raziye Nevzat

  3. Hepimiz zabıtayız ! Sosyal Medya ve Vatandaş Gazeteciliği üzerine
Raziye Nevzat

Raziye Nevzat

DAÜ SM Koordinatörü
Yazarın Tüm Yazıları >

Hepimiz zabıtayız ! Sosyal Medya ve Vatandaş Gazeteciliği üzerine

A+A-

Geçtiğimiz hafta Mark Zuckerberg kendi sayfasında aylık Facebook kullanıcı sayısının 1.49 Milyar olduğunu açıkladı. Dünyada, 2015 temmuz itibari ile 800 milyon Whatsapp kullanıcısı, 300 Milyon Instagram kullanıcısı, 700 Milyon Messenger kullancısı var. Facebook’ta günlük 1.5 Milyar arama yapılıyor.

2014 yılında Gündem internet gazetesi ve Doğu Akdeniz Üniversitesi işbirliği ile Kuzey Kıbrıs sosyal medya kullanıcısının demografik yapısını görmek amacı ile bir anket ön çalışması yapmıştık. Buna göre sonuçları da şu şekilde duyurmuştuk:

 “Katılımcıların yaş grupları 5’e ayrılmıştır. Bunlar 18 yaş altı, 18-25, 25-40, 40-55 ve 55 üstü yaş aralıkları olarak belirlenmiştir. Ankete en büyük katılım 25-40 yaş arası gruptandır. Yaş grupları yüzdelik olarak 25-40 yaş %59, 18-25 yaş %27, 40- 55 yaş %11 ve %1’lik dilimler ile 18 yaş altı ve 55 yaş üstü olarak sıralanmıştır. Anket katılımcılarının %61’i erkek, %39’u ise kadındır. Anket sonuçlarına göre katılımcıların en çok paylaştığı şeyler sırasıyla Fotoğraf (%43), Haber (%38), Video (%7) ve yer bildirimidir (%4). Katılımcıların %8’i bu seçenekler dışında şeyler paylaştıklarını söylemiştir. Katılımcıların %95’i Facebook, %49’u Twitter, %45’i Instagram, %26’sı Yer Bildirimi programları kullandığını belirtmiştir.”

Dünyadaki sosyal medya kullanımına bakılırsa, 2015 yılı kapsamlı anket çalışma sonuçlarımız, dünyadaki kullanıma paralel olarak  daha da yüksek kullanım oranlarını ortaya çıkaracak gibi gözüküyor.

 Peki bunun Kuzey Kıbrıs için önemi ne?

40 yıl ambargolar altında yaşamış ve yaşayan bir toplum olarak siyaseti de , iş bağlantılarımızı da, şikayetimizi, tepkimizi de de sosyal medya üzerinden yapmaya başladık.

Günümüzde Kuzey Kıbrıs’ta  güneşte işçi çalıştıranın, engelli yerine park edenin, kaçak av yapanın, hayvanlara eziyet edenin, çevreyi kirletenin vay haline... Saniyeler içerisinde bu kişiler veya kurumlar kendilerini sosyal medyada bulabiliyor, kamuoyu yaratılıyor hatta cezasını bile toplum kesiyor; bir başka deyişle sosyal medyadaki ‘vatandaş’  yaptırıma sebep olabiliyor. Toplum olarak sosyal medya bize zabıta olmayı öğretti, haksızlığa tahammül edemiyor, hemen ifşa ediyoruz.

 Yukarıda ‘vatandaş’ kelimesini kullanmamın sebebi aslında ‘vatandaş gazeteciliğine’ dikkat çekmek. Ana akım medyaya alternatif olarak oluşan sosyal medya bir anlamda vatandaş gazeteciliğin de önünü açtı. İlk kez Clemencia Rodriguez tarafından öne sürülen yurttaş gazeteciliği kavramını Ahmet Taylan günümüzde şu şekilde özetliyor:

“ Yurttaş (citizens) medyası, erkek, kadın, ve çocukların kendi medyasına erişim ve geliştirme hakkını elde etmelerinin sonucu olan yetkilendirme, vicdanileştirme ve iktidarı çoğullaştırma süreçlerini açıklayan bir kavramdır” (Taylan, 2012, s.113 alıntı Rodriguez, 2003, s.190)

Christian Fuchs Internet and Society: Social theory in the information age adlı kitabında ise katılımcı demokrasinin öneminden bahsetmiştir. Fuchs’a göre katılımcılık önemlidir, çünkü “Katılımcılık insan haklarıdır, katılımcı sistemler daha demokratiktir, konsensus sağlamanın ön koşuludur, insanların sosyal sistemlerde daha etkili yer almasını sağlar ve ortak bilgi üretimini destekler. Katılımcı sosyal sistem, gücün simetrik olarak dağıldığı bilgi, teknoloji, mülkiyet sosyal ilişkiler ve becerilerin kontrol altına alınarak işbirliği ve iletişim kurduğu sistemdir” (Fuchs, 2008, s. 173) Fuchs’un bu tanımından yola çıkarak bir çok araştırma sosyal medyanın son yıllarda özellikle taban hareketlerini organize ettiği ve katılımcılık sağladığını üzerinde durmuştur (Fenton & Barassi, 2011; Fuchs, 2008; Schulz, 2008)

Sosyal medya vatandaş gazeteciliğini körüklese de, bunun avantajı olduğu gibi dezavantajı olduğunun da altı çizilmelidir. Kaynağın doğruluğuna bakmadan haber paylaşıp yorum yapma, hassas konuların derinlemesine araştırılmadan internet ortamında, hele hele sosyal medyada tartışılması ve ‘harekete’ yol açması hem dünyada, hem de haberin saniyeler içerisinde herkese ulaştığı Kuzey Kıbrıs’ta tehlikedir.

Neyse ki bunu müjdesini yine Mark Zuckerberg vermiştir. Geçtiğimiz haftalarda yine kendi sayfasında yaptığı açıklama ile insanların Facebook sayfalarını organize edebileceği, ve kişilerin ana sayfalarında seçtiği kişi ve sayfaları öncelikli olarak göreceği şekilde tasarım yaptıklarının haberini bize ulaştırmıştır. Başka bir deyişle bu tasarım, artık doğru kaynak olarak gördüğümüz (ki bu da ayrı bir yazı konusudur) medya kuruluşu, siteleri ve kişileri takip etmemize olanak sağlayacaktır.

 Benim sosyal medya ile ilgili karşılaştığım en temel şikayet konusu olur olmaz herşeyi paylaşma ihtiyacı olan kişiler veya kurumlardır. Fakat son iki yıldır bu trend yerini bilgi üretimi ve paylaşımına bırakmış durumdadır. Kuzey Kıbrıs sosyal medyası, sosyal paylaşımın yanı sıra bir ‘vatandaş gazeteciliği’ platformuna dönüşmüştür. Doğru yerleri takip edersek,  dünya ile ilgili algımız doğru oluşacaktır.

 

Bir sonraki yazı: Sosyal medyada marka yönetiminin önemi ve yeni meslekler

 

Kaynakça

  1. Schultz, D. (2008). Support the monks protest in burma. A digiactive introduction to facebook

activism.

  1. Fuchs, C. (2008). Internet and society: Social theory in the information age. Londra:

Routledge.

  1. Fuchs, Christian; Sandoval, Marisol (2010). “Towards a Theory of Critical Media”. Telematics and Informatics. Vol. 27. ss. 141-150.
  2. Fenton Natalie ;  Barassi Veronica (2011) “Alternative Media and Social Networking Sites: The Politics of Individuation and Political Participation” The Communication Review. Vol.14. ss 179-196
  3. Rodriquez, C. (2001). Fissures in the mediascape: An international study of citizens media.

Cresskill, NJ: Hampton

  1. Taylan, A. (2012). Ana akıma tabandan bir yanıt: Alternatif gazetecilik. İletişim Araştırmaları, 2008 Gazetecilik Özel Sayısı, 6(2), ss. 107-144.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.