1. YAZARLAR

  2. Ferhat Atik

  3. Mankurtizm
Ferhat Atik

Ferhat Atik

Haberdar Gazetesi
Yazarın Tüm Yazıları >

Mankurtizm

A+A-

Siyasal veya toplumsal bir öğreti oluşturan, bir hükümetin, bir partinin, bir grubun davranışlarına yön veren politik, hukuki, bilimsel, felsefi, dini, moral, estetik düşünceler bütünü dendiğinde akla gelen tek olgu, ideolojidir.

Toplumsalın doğuşundan bu yana, ideoloji, bir tercihin sebebi gibi gösterilse de, aslında bir ayrımın simgesi olmuştur.

“Mankurtizm” hayatımızda, sahip olmayı başaranların üzerimize oynadıkları oyunları simgeleyen bir durum haline gelirken, birçoğumuz bilinçsizce bu süreçlerin, olumsuz sonuçları haline dönüşüyoruz.

“İnsanları, sosyokültürel kimliklerinden soyutlayarak “mankurt” haline getirip kendi çıkarları için kullanma” şeklinde tanımlanabilecek bir sömürgeleştirme ideolojisidir Mankurtizm.

Cengiz Aytmatov’un* “Gün Olur Asra Bedel” adlı romanında işlediği Kırgız destanı ile sosyal psikoloji literatüründe bu kavram yer kazanmıştır. Roman, geleneklerini korumaya çalışan insanları anlatır. Komünizm sırasında yaşanan anılar ve insanların kutsal saydığı şeylerin yok sayılması romanın değindiği konulardır. Kitaba kısaca mankurtlaşma ile geleneklerini koruma arasındaki insanların hikayesi de denebilir.

Aytmatov’un çok tanınan eseri “Gün Olur Asra Bedel”, (diğer adıyla Gün Uzar Yüzyıl Olur), Sovyetler Birliği döneminde yaşanan sosyal ve kültürel sorunların bir öz eleştirisidir. Aytmatov romanında, geçmişin efsaneleriyle geleceğin bilim kurgusunu harmanladığı özel bir teknik uyguladı. Çağdaş romancılığın da başyapıtlarından biri olarak kabul edilen bu roman, Mankurtizmle tanışmamızın da sebebidir.

Peki, nasıl mankurt olunuyor?

Kolay, siz bir şey yapmıyorsunuz. Siyasi iktidarlar, kendine hizmet verenlerin, onlarla ilintili tüm aile bireylerinin, ne yaptığını ne dediğini inceliyor, takip ediyor ve gelir kapılarınızı dinamitliyor. Böylece içinizden gelmese de, güçlü olanın yanında olmak ya da olurmuş gibi yapmak zorunda kalıyorsunuz. Kurduğunuz cümlelerinizden başlayan bir “özgürlüklerin sona erişidir” bu.

Zamanla bu riyakarlığa alışıyor hiç istemeden çıktığınız bu yolda, istemediklerinizin esiri oluyorsunuz. Tehlike burada başlıyor. Neden seçtiğinizi bilmeden seçim yapmaya, yönetim belirlemeye başlıyorsunuz çünkü. Birileri neden seçtiğini bilir ve siz bilmezken, bilenlerin çıkarlarına ulaşmalarına köprü oluyorsunuz.

Neyse ki canım ülkemde hiç Mankurt yok! Olsa halimiz nice olurdu?

-----

* Cengiz Aytamov: Gençliği sıkıntılı bir döneme denk gelen, yeni yerleşmeye başlayan siyasal sistemin, bir de savaşla mücadele etmek zorunda kalınan bir dönemin içerisinde, bu etki ile büyüyen, çok genç yaşta çalışmaya başlayan, İkinci Dünya Savaşı’nın SSCB üzerindeki etkilerine maruz kalan Kırgız edebiyatçıdır.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.