1. YAZARLAR

  2. Kemal Bağzıbağlı

  3. Sosyal Sigortalar Yanlış Borçlanma ile Batırılmaktadır
Kemal Bağzıbağlı

Kemal Bağzıbağlı

Gündem Kıbrıs
Yazarın Tüm Yazıları >

Sosyal Sigortalar Yanlış Borçlanma ile Batırılmaktadır

A+A-

31 Aralık 2015 itibarıyla Sosyal Sigortalar Dairesi’nin borç stoku, Daire’den alınan bilgiye göre, 214,954,834.70 (214 milyon 954 bin 834) TL idi. Bu borcun 100 milyonu İhtiyat Sandığı Dairesi’ne, geri kalan borç da yedi yerel bankaya aitti. 2015 sonu itibarıyla Daire’nin bankalara olan borcu aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir. 21 Temmuz 2016 tarihli ve H(K-I)559-2016’dan H(K-I)565-2016’ya kadar olan Bakanlar Kurulu Kararlarını incelediğimiz zaman, Sosyal Sigortalar Dairesi’nin en güncel borç stoku da yine aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir.

Banka

Borç Bakiyesi

31 Aralık 2015 (TL)

Borç Bakiyesi

21 Temmuz 2016 (TL)

Yakın Doğu Bank

32,000,000

40,000,000

Limasol Türk Koop. Bankası

8,684,625

28,500,000

Kıbrıs Vakıflar Bankası

32,145,420

21,500,000

Kıbrıs Kapital Bank

11,500,000

11,500,000

Universal Bank

15,624,789

8,778,789*

Nova Bank

-

5,000,000

Viyabank

-

4,000,000

Şeker Bank

-

3,000,000

Asbank

10,000,000

-

Creditwest Bank

5,000,000

-

Toplam

114,954,834

122,278,789

* Sosyal Sigortalar Dairesi’nden edinilen bilgide belirtildiği gibi 978 bin TL’lik aylık taksitin aralıktan temmuza kadar düzenli ödendiği varsayılmıştır. Ödenme olmamış ise Daire’nin toplam borç bakiyesi 129,124,789 TL olmalıdır.

 

Yukarıdaki tabloya ilk bakışta Sosyal Sigortalar Dairesi’nin borç stokunun 2016 yılının ilk yedi ayında 7,323,954 TL yani %6.4 oranında arttığı görülmektedir. Fakat Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Hamza Ersan Saner’in 26 Temmuz 2016’da yaptığı açıklamaya göre Sosyal Sigortaların borç stoku 242 milyon TL’dir. Diğer bir deyişle, Sosyal Sigortalar Dairesi ve Bakanlar Kurulu Kararlarından elde ettiğimiz bilgide 20 milyon TL’lik fark görülmektedir. Bu fark nereden kaynaklanıyor diye düşündüğümüz zaman, akla ilk gelen, tabloda belirttiğimiz taksit ödemelerinin gerçekleşmemiş olması ve, daha da önemlisi, borçların önemli bir kısmının vadelerinin uzunca bir süredir sadece 1 aylığına uzatılıyor olduğu ve bu nedenle borç stokunun artmış olduğudur.

http://95.0.174.26/bkkarar/liste adresinden erişilebilen Bakanlar Kurulu Kararı Arama internet sitesinde 2 Ocak 2014 tarihinden sonraki Bakanlar Kurulu Kararları taranabilmektedir. Sitede güncel olarak yayınlanan kararları “1 (bir) ay” şeklinde tarattığımız zaman 96 karar bulunmaktadır. Bu 96 kararın 87’sinin yukarıda ismi geçen yerel bankalardan alınmış olan borçların vadelerinin sadece 1 aylığına uzatılması için Devlet Kefalet Senedi verilmesi kararı olduğu dikkat çekmektedir. Geriye kalanların da kararın alındığı ilgili ayın sosyal sigorta “maaşlarının sorunsuz bir şekilde ödenebilmesi amacıyla” (tüm kararlarda bu ibare kullanılmaktadır) Daire’nin Devlet Kefalet Senedi ile yine yukarıda ismi geçen bankalardan sadece 1 ay vade ile borçlandırılması için verilen kararlar olduğu görülmektedir.

2 Ocak 2014’ten bugüne Daire’nin çığ gibi büyümekte olan borcu için kaç kez sadece 1 aylık vade uzatması yapıldığı veya bu bankalardan kaç kez sadece 1 ay vade ile borçlanıldığı aşağıda belirtildiği gibidir:

Banka

Vade 1 Ay Uzatıldı

1 Ay Vade İle Borçlanıldı

Yakın Doğu Bank

15

3

Limasol Türk Koop. Bankası

16

-

Kıbrıs Kapital Bank

16

1

Kıbrıs Vakıflar Bankası

10

4

Creditwest Bank

14

-

Universal Bank

10

1

Asbank

4

2

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanımızın yaptığı açıklamada sorun tespiti olarak en göze çarpan 12 ay pirim toplanıyor olmasına rağmen, yılın sonunda 13 maaş ödemesi yapılıyor olduğudur. İlgili açıklamada yukarıda özetlemeye çalıştığımız borçlanma yanlışlığı maalesef hiç bahsedilmemiştir. Sosyal Sigortalar Dairesi’nden elde ettiğimiz bilgiye göre 31 Aralık 2015 itibarıyla, toplam 14 kredi borcunun sadece 4’ü 1 aydan uzun süreliğine vadelendirilmiştir. Geri kalan 10 kredi ve 2016 yılı içerisinde eklenen yeni kredilerin tümü sadece 1 ay vadeli borçlardır.

Peki, bu yanlış borçlanma şekli Daire’nin, ve dolayısıyla bu borçlara kefil giren devletin, borç stokunu ve faiz giderlerini önemli derecede artırmıyor mu? Kesiklikle artırıyor. Ayrıca, 2 Ocak 2014’ten bu yana 87 kez 1 aylığına vadesi uzatılan kredi borçlarının faiz giderlerine ek olarak bir de %0.5 ile %2 arasında değişen komisyon masrafı da eklenmektedir. Örneğin vadesi 12 ay boyunca uzatılan bir kredinin bileşik komisyon masrafı %0.5 komisyon oranında %6.2, %1 komisyon masrafında %12.7 ve %2 komisyon masrafında ise %26.8 olmaktadır. Söz konusu milyonlarca liralık bir borç stoku olduğundan, tamamıyla yanlış olan bu politikanın kamuya yarattığı masraf çok büyüktür.

Örneğin, Şubat 2014’te %13 faiz ve %0.5 komisyon ile 1 ay vadeli 5 milyon TL’lik bir kredi 31 Temmuz 2016’ya kadar ödenmemiş ise, toplam bileşik faiz tutarı 1,834,033 TL, bileşik komisyon tutarı da 778,110 TL olmaktadır. Diğer bir deyişle, yanlış borçlanma ve yapılandırma politikaları bu sürede kamuyu 2.6 milyon TL zarara uğratmaktadır. Bu hesapta kullanılan komisyon oranı %0.5 yerine %1 olursa, komisyon masrafı 1,672,519 TL’ye, %2 olursa da 3,879,223 TL’ye çıkmaktadır. Bu ekstra komisyon ödemeleri %0.5 için 2 bin 121, %1 için 4 bin 559 ve %2 için 10 bin 575 asgari ücretli çalışanın sosyal sigorta prim ödemesi kadardır. Yanlış yapılan bir borç yönetiminin ne kadar önemli kaynak sarfiyatı yaratabileceği görülmektedir.

Yukarıda bahsi geçen 96 kredinin 44’ü %0.5, 46’sı %1, ve 6 tanesi de %2 komisyon oranı ile borçlanılmış veya vadesi 1 aylığına uzatılmıştır. Sosyal Sigortalar Dairesi’nden elde ettiğimiz bilgiye göre, en eski kredi olan ve 26 Şubat 2014’te %13 faiz ve %2 komisyon ile 1 ay vadeli borçlanılan 5 milyon TL’nin bugün bile ödenmemiş olması, kamunun yıllardır uğramakta olduğu inanılmaz zararı gözler önüne sermektedir.

İlgili bakanımızı ve diğer tüm yetkilileri, kamuyu ve dolayısıyla tüm vergi mükelleflerini her geçen ay yanlış politikalarla zarara uğratmaktan vazgeçmeye davet ediyoruz. Sosyal Sigortalar Dairesi’ni gerçekten bu bataktan çıkarmak istiyorsanız, bu anlamsız masraf yaratma yöntemini sonlandırmanız şarttır. Sosyal güvenlik sistemini sürdürülebilir kılmak için ilk yapılması gerekenlerden biri yeni bir borçlanma ve borç yapılandırma yöntemi uygulamaktır.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.