Özgün Kutalmış

Özgün Kutalmış

Gündem Kıbrıs
Yazarın Tüm Yazıları >

Su ve tasarruf

A+A-

Son günlerin değil, son ayların da konusu KKTC’de hep su oldu. Halen daha su ile yatıyor, su ile kalkıyoruz. Ancak benim bugünkü konum Türkiye’den borularla getirilen su değildir. Nasıl olsa parayı veren düdüğü çalacak ve Türkiye’den gelen su konusunda nokta konacak. Kimse de sahte kahramanlık taslamasın. Kırk dervişiz, bir birimizi bilmişiz. Benim su konum, KKTC’deki mevcut yer altı ve yer üstü sularının kullanımı ile ilgilidir. Bu sularımızı en verimli biçimde kullanabiliyor muyuz? Eğer mevcut su kaynaklarımızı en verimli biçimde kullanamıyorsak, tasarrufa önem vermiyorsak neden TC’den gelen suyu yönetmeye talip oluyoruz? Tamam, kurak bir iklime sahibiz, nüfus da arttı. Ayni şekilde artan refahla birlikte su tüketimi de arttı. Bunlar doğal gelişmelerdir. Doğal olmayan, bizi yönetme iddiasında olanların, halâ daha suyun yönetimi ile ilgili bir politika ve plânlarının olmayışıdır. Vahşi kapitalizmde “Laissez- faire” diye bir deyim vardır. Anlamı “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler” dir. Mevcut su kaynaklarımızın kullanımı konusunda da, bugüne kadar gelmiş  geçmiş tüm hükümetler de, aynen ekonomik deyimde olduğu gibi “Bırakınız ne isterlerse eksinler, ne isterlerse yapsınlar” mantığı ve plânsızlığı ile hareket etmişlerdir. Neticede mevcut yer altı ve yer üstü su kaynaklarımız, hoyratça kullanım neticesinde yok edilmiştir. Birçok bölgede halka deniz suyu, su niyetine para ile satılmaktadır. Bu su ile sulanan hayvanlar ve bahçelerde de verim yanında kalite de düşmektedir.

                                           ***

Sermayedarın biri para kazanacak diye, Vakıflardan ucuza kiraladığı 700 dönümlük araziye golf sahası kurdu. Bu 700 dönüme ekilen çimler kışta gün aşırı yazda her gün sulandı. Önceleri denizden su arıtıp bu alanı sulayacak denen sermayedar, kiraladığı alan içerisindeki 4 su kuyusunu kurutuncaya kadar kullandı. Sonraları ise bölgedeki mevcut göletleri kuruttu. Şimdi izni veren sözde yöneticilerimize soruyorum. Sözde golf turizminin getirisi ve götürüsü ne oldu? 3 bin kilometre kare alanı olan küçük bir ülke olmamıza rağmen, denize sıfır olan evlere bile yüzme havuzları yapıldı. Bugün sayıları binleri aşan ve su tüketen canavarlar olan evlerdeki havuzlar için ne düzenleme yapıldı? Rum tarafında olduğu gibi kullanım dışında yüzme havuzlarının üstü buharlaşmayı azaltmak için kapattırıldı mı? Yeni su kaynakları yaratmak veya mevcutları geliştirmek için su tüketen havuzlara ilâve vergiler kondu mu? Suyun tasarruflu kullanılması için neden kademeli fiyatlandırma yapılmıyor? Kademeli derken, 10 tona kadar ton başına 4 lira, 10 tondan 20 tona kadar 10 lira, 20 tondan sonra da ton başına 50 lira fiyatlandırma yapılmalı. Parası olan çim eksin, olmayan yapay çim yapsın. Belediyelerin park, bahçe, çember ve bordürleri çim yerine çok az su isteyen ve de çiçek açan, üstelik biçme ilâçlama gibi masrafları olmayan dilber yanağı veya katır tırnağı denen bitkilerle yeşillendirmesi neden sağlanmıyor? Geçen gün Tarım Bakanı Şahali açıkladı. Tüketime sunulacak hale gelinceye kadar, erkenci tek bir enginarın (Kök değil, bir tek sap) tükettiği su tam 600 litre imiş. O zaman erkenci enginarın üretilmesine izin verilmeyecek, enginarı günü geldiğinde yiyeceğiz. Benzer şekilde su tüketen yiyeceklerin de üretilmesine izin verilmeyecek, gerekirse ithâl edilecektir. O ürünleri üretenler de teşvik edilerek üretimde tür değişikliğine gideceklerdir. Limnidi’de her yıl yer altından denize akan 4.5 milyon metre küp su ki Türkiye’den gelen 75 milyon metre küp suyun 18’de biri kadardır, köylüler %100 tatmin edilerek baraj yapılmak suretiyle tüketime sunulmalıdır. Yağan her damla yağmurun denize akması önlenmelidir. Kaçak su kullanımı kesinlikle, icap ederse polisiye tedbirlerle önlenmelidir. Tüm patlak ve sızdıran su şebekeleri yenilenmelidir. Patlak şebekeler belediye hudutları içerisinde ise, o belediyeler şebekeden kaçan suyun da bedelini ödemelidirler. Tüm bunları kim yapacak dediğinizi duyar gibiyim. Kırk yıldır yapmayanlar mı yapacaklar? O zaman görev bize düşmektedir. Yapamayanları evlerine göndermeyi öğreneceğiz.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.