1. YAZARLAR

  2. Ahmet Tolgay

  3. Yakın tarihe bir bakış…
Ahmet Tolgay

Ahmet Tolgay

Kıbrıs Gazetesi
Yazarın Tüm Yazıları >

Yakın tarihe bir bakış…

A+A-

Gerçek nedenlerine ve sorumlularına tanı koyabilmek için Barış Harekâtı'nın 39’ncu yıldönümünde bazı anımsatmalarda bulunmakta yarar var. 20 Temmuz 1974'te gerçekleştirilen birinci harekât batılıların ve Amerika'nın onayını almasa da büyük bir tepki yaratmamıştı. Çünkü bu harekât, gittikçe daha antipatik konuma gelen ve çağdaş demokrasi değerlerini hiçe sayan Yunanistan'daki faşist albaylar cuntasının devrilmesine neden olmuştu. O gelişme memnuniyet yarattı. 
   1974 Temmuz olaylarının yangını içinde, Bağlantısızlar Hareketi ile Varşova Paktı'na sırtını dayayarak Batılılara ve Amerika'ya rest çeken Başpiskopos Makarios da dersini almıştı. Bu ibret dersinden sonra Makarios'un ve halefi Rum liderlerinin yola geleceklerine ve Batıyla uyumlu politikalar izleyeceklerine inanılıyordu. Böylece o iş de hallolmuştu. 
   Türkiye'nin görevini yaptığını ve artık orada durması gerektiğini düşünenler İkinci Barış Harekâtı başlayınca edilgen tavırlarını değiştirdiler. Türkiye'ye sert tepkiler koydular. Siyasi ve ekonomik ambargolar uyguladılar. Türk askerinin adadan çekilmesi için yapılan çok ağır baskılara Ankara yalnızlaştırıldığı bir ortamda uzun yıllar direndi.
    *          *         *
   Garanti Antlaşması'ndan aldığı yetkiyle Kıbrıs'a büyük özveriler pahasına askeri operasyon düzenleyen Türkiye'nin de beklentileri vardı. Operasyon sırf Batılıları ve Amerika'yı memnun edecek sonuçları almak için mi yapılmıştı? Adada yıkılan anayasal düzeni yeni bir anlaşmayla yeniden kurmak ve siyasal eşitlik zemininde Kıbrıs Türk halkının varlığını ve geleceğini güvence altına almak harekâtın temel amaçlarıydı. Bu amaçlara ulaşabilmek için Türk diplomasisinin Cenevre'de harcadığı çabalar Rum ve Yunan uzlaşmazlığı karşısında sonuçsuz kaldı. 
   Birinci ve İkinci Harekâtlar arasında 3 hafta kadar süren Cenevre görüşmeleri için Glafkos Klerides'in anılarında yaptığı ifşaat tarihi önem taşımaktadır. Cenevre'deki Rum temsilcisi olan Klerides hayıflanan bir dille "Türk önerilerini kabul etseydik ikinci harekât olmazdı" dedi.
   Harekâtın ikinci bölümüne neden gerek duyulduğunu anlayabilmek için Klerides'in dürüst itiraflarına bakmakta da yarar var.
   Rumların reddettiği ve ikinci harekâtın başlamasına neden olan o öneriler nelerdir? 3 ana başlık altında toplanmıştı bu öneriler:
   1. Türk askeri birliklerinin güvenliğini sağlamak için askerden ve silahtan arınmış bir güvenlik kuşağının oluşturulması.
   2. Siyasal sorunun kantonal federasyonla çözümlenmesi. (İki bölgelilik söz konusu edilmiyordu).
   3. Türklere bu kantonal federasyon modelinde denize çıkışı olan bir bölgenin bırakılması.
     *         *        *
   Son derece mütevazı, dahası Türk halkının geleceği için büyük sakıncalar içeren bu öneriler bile Rum - Yunan uyuşmazlığını yumuşatmaya yetmemişti. İşte Klerides'in anılarında hayıflandığı ve "Keşke kabul etseydik de ikinci harekât olmasaydı" dediği önerilerdir bunlar.
   Ve unutulmasın ki, Cenevre'de görüşmeler sürerken Kıbrıs'ta Türk halkına karşı toplu kıyımlar yürütülüyor, Girne - Lefkoşa üçgenindeki Türk çıkarma birliklerinin çevresinde imha amaçlı askeri yığınaklar yapılıyordu. 15 Temmuz'da iç savaşa girişen Makariosçularla cuntacılar da anlaşmazlıklarını bir yana bırakıp tek cephede Türklere karşı çoktan birleşmişti.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.