Görevleri olup biteni kamuoyuna aktarmak olan gazetecilerin depremler, seller ve felaketler karşısında sorumlulukları bir kat daha artmaktadır.

1999 yılıydı. Üniversitede öğrenciyiz. Dersimiz radyo ve hocamızın sınıfa gelmesini bekliyoruz. Havaların iyice ısınmaya başladığı Haziran ayındayız. Sınıf içerisinde sohbet ederken dersin öğretim görevlisi Arslan Mengüç sınıfa giriyor. Mengüç önce sınıf içinde bulunan öğrencilerin ayakkabılarını kontrol ediyor. Aramızda bazı arkadaşların sandalet türü, açık ayakkabı giydiğini görüyor. Bizler hocanın ne yapmaya çalıştığını anlamaya çalışırken, konuyu açıklıyor. Arslan hocamın bizlere anlattığı konuyu aklımda kaldığı kadar sizlerle paylaşıyorum. “Bir yangın çıktı. Siz de muhabirsiniz. Yangın yerine gidip, haberi toplamanız gerekiyor. Üstü açık ayakkabılarla olay yerinde sıkıntı yaşarsınız. Gazetecinin önce sağlam bir ayakkabısı olması gerekiyor. Başınıza ne geleceğini bilemezsiniz.” Hocam haklıydı, zira gazeteci her türlü olaya hazırlıklı olmalıydı. Sadece zihinsel olarak değil, ayrıca üst baş olarak da.

Doğal afetler

Gazetecilik mesleği insan doğası gereği olumsuzluklar, kazalar, felaketler ve sıra dışılıklar üzerine kurulu bir habercilik anlayışı benimser. Zira daha ilk çağlardan beri, insanlar çevresinde olup biten olumlu şeylerden çok olumsuzluklara daha fazla ilgi göstermektedir. Bu anlayış haber değerleri olarak tanımladığımız kriterlere yansımış durumdadır. İnsanların ilgisini çeken bu tür doğal afetler karşısında elbette muhabirler de zorlanmaktadır. Görevleri olup biteni kamuoyuna aktarmak olan gazetecilerin söz konusu depremler, seller ve felaketler karşısında sorumlulukları bir kat daha artmaktadır.

Omuzlardan yayın

Geçtiğimiz günlerde Hindistan’ın Uttarakhand bölgesinde Muson yağmurları sonrası sel yaşandı. Olayı haberleştirmek isteyen gazeteciler ise bölgeye akın etti. Gazetecilik refleksi de bunu gerektiriyordu. Birçok kişinin ilgisini çekebilecek söz konusu olaya Hindistan televizyon gazetecisi Narayan Pargaien damgasını vurdu. Gazeteci Narayan Pargaien olayı haberleştirmek için gittiği bölgede sel mağduru bir gencin omuzlarına çıkarak yayın yaptı. Gencin omuzlarında kamera karşısına geçen gazeteci Narayan Pargaien’ın bu davranışı meslek açısından kabul edilebilir bir davranış değildi.

Gazetecilikle bağdaşmıyor

Kıyafetlerini ve kendisini bu şekilde sel sularından korumayı başaran Narayan Pargaien’a görüntülerin sosyal paylaşım sitelerine düşmesiyle birlikte tepkiler de gecikmedi. Yaklaşık bin kişinin hayatını kaybettiği böylesi önemli bir olay sonrasında gazetecinin yaptığı yanlış olayın önüne geçmiş oldu. Yardıma muhtaç o kadar sel mağduru mevcutken, bir gencin ensesinden yayın yapmak insanlıkla ve gazetecilikle bağdaşmıyor. Böylesi etik ihlallerin yaşandığı durumlarda sıkça başvurduğumuz Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi, Gazetecinin Doğru Davranış Kuralları başlığı altında şu öneriyi yapıyor: “Sarsıcı durumlarda: Üzüntü, sıkıntı, tehlike, yıkım, felaket ya da şok halindeki insanlar söz konusu olduğunda gazetecinin olaya yaklaşımı ve araştırması insani olmalı ve gizliliklere uyularak duygu sömürüsünden kaçınılmalıdır.”

“İnsani bir araştırma”

Hak ve sorumluluk bildirgesinin söz konusu maddesinden de anlaşılabileceği gibi; gazetecinin sarsıcı durumlarda “insani bir araştırma” yürütmesi gerekiyor. Konu hakkında gazetecinin bağlı bulunduğu kanal olan News Express kanalına ciddi eleştiriler ve şikâyetler geldi. Tepkiler sonrası AFP Haber Ajansı’na konuşan kanalın yetkilisi Nishant Chaturvedi, televizyon gazetecisi Narayan Pargaien’ın görevini kötüye kullandığı ve yapılanın sadece insanlık dışı değil, ayrıca kültüre de aykırı bir davranış olduğunu vurguladı. Kanal ayrıca Narayan Pargaien ile yollarını ayırdıklarını da ifade etti. Kanalın etik ve sorumlu duruşu takdir edilmesi gereken bir durumdur. Zira bu noktada muhabirin savunulacak bir yanı bulunmuyor.

Özrü kabahatinden büyük

Hindistan’da yaşanan olay sonrası kendini savunan gazeteci Narayan Pargaien, gencin saygı göstermek için kendisini omzuna aldığını belirterek, olayı görüntüleyen kameramana sitem etti. “Bu tamamen beni yanlış açıdan çekerek kariyerimi sabote etmeye çalışan kameramanın hatasıydı” diyen gazeteci Pargaien’ın özrü kabahatinden büyük oldu. Görüntüler incelendiğinde olayda gazetecinin iddia ettiği gibi yanlış bir açının olmadığı ve gerçeğin ortada olduğu görülmektedir. Başkasını suçlamak yerine yaptığının etik dışı ve gazetecilik mesleği ile alakası olmadığını kabul edip, yaşananlardan dolayı özür dilemiş olsa daha iyi olurdu.

“Bize teşekkür etti”

Muhabir açıklamasına şöyle devam etti: “Bu benim fikrimle başlamadı. Oradaki bir evde bir kişi bana bakıyordu ve bana yaşanan zarar hakkında mı konuşacağımızı sordu. Evi çok kötü haldeydi ve selde birçok yiyeceğini ve suyunu kaybetmişti. Ona yardım ettik ve biraz yiyecekle para verdik. Bize teşekkür etti ve ilk kez benim seviyemde birisinin evini ziyaret ettiğini söyledi.” Birisi sizi belki de teşekkür etmek için omzuna almak istiyor olabilir ancak bir gazeteci olarak bunu kabul etmemek sizin elinizde olan bir şeydir. Kimse sizi zorla tepesine çıkaramaz diye düşünüyorum. Ama muhabir bu durumda bir anons çekmenin daha ilginç ve reyting getireceğini düşünmüş olacak ki böylesi bir olaya imza attı. Açıklamada bir başka dikkat çeken nokta ise; sel mağduruna gazeteci tarafından yiyecek ve para verilmiş olması. Bu da ayrı bir tartışma konusu olabilir. Gazeteci haber yaparak bu insanların mağduriyetini anlatabilir, ama mağdur(lar)a para ve yiyecek vermenin meslekle alakasını kuramadım. İnsani olmayan bu tür habercilik anlayışının Hindistan televizyonu tarafından da cezalandırılması, gazetecilik açısından tek teselli oldu.

basliksiz-2-175.jpg

Bu tür doğal afetlerde gazetecilerin olayın görünmeyen yüzünü bizlere göstermesini bekliyoruz. Sel mağdurlarının yaşadıkları su, yiyecek, barınma, elektrik gibi sorunlarının kamuoyu ile paylaşılması bölgeye yardımları artırabilmektedir. Dolayısıyla olayın insani bir boyutta araştırılarak, aktif bir gazetecilik anlayışı içerisinde sorunların ortaya çıkarılması gerekiyor. Oysa Hindistanlı televizyon gazetecisi söz konusu olayda kendisini ön plana çıkararak haber yapmış ve yüzlerce insanın öldüğü, kurulanların ise aç, susuz, elektriksiz ve evsiz kaldığı bilgisi olayın gerisinde kalmıştır.

basliksiz-1-592.jpg

PANTOLONU SUYA GİRMESİN… Gazeteci Narayan Pargaien Hindistan’ın Uttarakhand bölgesinde Muson yağmurları sonrası yaşanan seli haberleştirmek için gittiği yerde, sel mağduru bir gencin omuzlarına çıkarak yayın yaptı.

basliksiz-2-174.jpg

BİNE YAKIN ÖLÜ VAR… Yaklaşık bin kişinin hayatını kaybettiği böylesi önemli bir doğal afette, gazetecilerin sel mağdurlarının yaşadıkları su, yiyecek, barınma, elektrik gibi sorunlarına dikkat çekmesi gerekiyor.

manset-20130708081744.jpg

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner5

banner31