Ev, bahçe ve yaşam alanları konseptinde sunduğu fonksiyonel, estetik ve global standartlardaki çözümleriyle tanınan Mandella, stratejik büyüme hamlesinin yeni durağı olan Gazimağusa’da dördüncü mağazasını hizmete açıyor.

13 Haziran Cumartesi günü saat 16:00’da Gazimağusa’da gerçekleşecek açılış, iş dünyasından seçkin isimler, iş ortakları ve davetli konukların katılımıyla özel bir etkinlik ile gerçekleştirilecek.

Mandella, ev, bahçe ve tüm yaşam alanları için fonksiyonel, estetik ve erişilebilir ürünler sunan çok formatlı bir perakende markasıdır.

Temellerini 2005 yılında Gaziantep'te kurulan Sönmez Plastik'in üretim gücünden alan Mandella, 2020 yılında adım attığı Kuzey Kıbrıs pazarında istikrarlı şekilde büyümeye devam ediyor.

Kuzey Kıbrıs perakende pazarına 2020 yılında adım atan marka; mega deneyim odaklı Mandella Extra, avantaj odaklı Mandella Outlet, toptan ve doğrudan erişim modeli Mandella Cash & Carry, profesyonel çözüm ortaklığı sunan Mandella Design ve dijital konfor alanı Mandella Online formatlarıyla 360 derece kesintisiz hizmet sunmaktadır.

Yönetim Kurulu Başkanlığı'nı Sesilia Değirmencioğlu'nun yürüttüğü Mandella, bugün Kuzey Kıbrıs genelindeki dört mağazası ve uzman kadrosuyla ülke ekonomisine, istihdama ve modern perakendeciliğin gelişimine katkı sağlamaya devam ediyor.

Fransız meteoroloji servisi Meteo France ise pazartesi akşamı yaptığı açıklamada, özellikle batı Fransa'da 352 istasyonda mayıs ayı rekoru kırıldığını duyurdu. En yüksek sıcaklık güneybatıdaki Landes bölgesine bağlı Hossegor yakınlarında 37.1 santigrat derece olarak ölçüldü.

İklim bilimci Christophe Cassou, Paris merkezli Le Monde gazetesine yaptığı açıklamada şu değerlendirmede bulundu:

Bu, 1979-2025 iklim verilerine göre yılın bu döneminde bin yılda bir görülebilecek kadar nadir bir olay. Endüstri öncesi dönemde ise neredeyse imkansızdı.

Uzmanlar, Fransa, İspanya ve İngiltere'de yeni rekorların beklediğini, sıcaklıkların mevsim normallerinin 12-13 derece üzerine çıktığını belirtiyor. Meteo France olayı “erken, olağanüstü ve uzun süreli” bir sıcak dalgası olarak tanımladı. Dalganın birkaç gün daha devam etmesi öngörülüyor.

Sıcak dalgası Fransa'da 7 can aldı

Fransız hükümeti salı günü, batı Avrupa'yı etkileyen sıcak dalgasıyla bağlantılı olarak 7 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Yerel basına göre ölümlerden 5'i boğulma kaynaklı.

İskele Belediyesi tarafından İskele Belediyesi Kültür Evi önünde düzenlenen etkinlikte bölge okullarında eğitim gören çocuklar bir araya geldi.

İskele Belediyesinden verilen bilgiye göre, renkli görüntülere sahne olan etkinlikte çocuklar geleneksel oyunlarla eğlenirken, geçmişten günümüze taşınan kültürel değerler yeniden yaşatıldı.

Etkinlik boyunca çocuklar hem arkadaşlık bağlarını güçlendirdi hem de açık havada keyifli vakit geçirme fırsatı buldu.

Etkinlik sonunda, etkinliğe katkı koyanlara İskele Belediyesi Kültür & Sanat ve Dış İlişkiler Danışmanı Özlem Kadirağa tarafından teşekkür plaketi taktim edildi.

Kısa uyku sonrası ekstra uyku dikkat çekti

Araştırmacılar, toplamda 574 binden fazla geceye ait uyku verisini analiz etti. Katılımcıların önemli bölümünün bazı geceler normalden daha az uyuduğu görüldü. Ancak bu kişilerin yaklaşık yarısı, ertesi gece ortalama 1 saat daha fazla uyuyarak bir tür ‘telafi uykusu’ aldı.

Bilim insanları, kısa uyku sonrası hiç ekstra uyumayan kişilerin, takip edilen 8 yıllık süreçte ölüm riskinin yaklaşık yüzde 15 daha yüksek olduğunu belirtti. Buna karşılık ekstra uyku alan kişilerde riskin belirgin şekilde düştüğü görüldü.

Araştırmacılar temkinli konuştu

Ottawa Üniversitesi’nde uyku uzmanı olarak görev yapan Jean-Philippe Chaput, bulguların dikkat çekici olduğunu ancak bunun sürekli az uyumanın güvenli olduğu anlamına gelmediğini söyledi. Chaput, "Bu çalışma, telafi uykusunun kısa süreli uyku kaybını kısmen dengeleyebileceği fikrini destekliyor" dedi.

Uzmanlar, araştırmanın gözlemsel olduğunu ve doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmadığını vurguladı. Araştırmaya göre özellikle doğal olarak kısa uyuyan kişilerde uyku eksikliğinin etkileri daha belirgin ortaya çıktı.

Modern yaşam etkisi öne çıktı

Araştırmacılar, telafi uykusunun çoğunlukla hafta sonu yerine hafta içinde gerçekleştiğini belirtti.

Washington Üniversitesi’nde uyku araştırmaları üzerine çalışan Nathaniel Watson, insanların kaybettikleri uykuyu mümkün olan en kısa sürede geri almaya çalıştığını söyledi. Watson, "Bu durum modern yaşamı daha iyi yansıtıyor" ifadelerini kullandı.

Bilim insanları gelecekte, telafi uykusunun kalp hastalıkları, diyabet ve nörolojik sorunlar üzerindeki etkilerini daha detaylı incelemeyi planlıyor.

BFMTV, Voix, Madame Figaro ve 20 Minutes gibi Fransız medya kuruluşlarının aktardığına göre, Paris Match’in siyaset yorumcularından gazeteci Florian Tardif yeni yayımlanan "A (Almost) Perfect Couple" (Neredeyse Mükemmel Bir Çift) adlı kitabında dikkat çekici iddialarda bulundu.

Yaklaşık bir yıl önce Vietnam’ın başkenti Hanoi’ye iniş yapan uçakta çekilen görüntülerde, Brigitte Macron’un eşi Emmanuel Macron’a tokat attığı iddiası sosyal medyada ve dünya basınında geniş tartışma yaratmıştı. Elysee Sarayı ise o dönemde görüntülerin "eşler arasında şakalaşma" olduğunu açıklamıştı.

'Basit bir şaka değildi'

Ancak gazeteci Tardif, olayın basit bir şaka olmadığını öne sürdü. Kitaba göre Macron, bir süredir Paris’te yaşayan İranlı oyuncu Golshifteh Farahani ile mesajlaşıyordu. İddiaya göre Brigitte Macron bu yazışmaları fark etti ve çift arasında gerginlik yaşandı.

'Sizi çok güzel buluyorum'

Tardif, Macron ile oyuncu arasında "platonik" bir ilişki bulunduğunu savunurken, mesajların zaman zaman samimi bir tona ulaştığını ileri sürdü. Kitapta yer alan iddiaya göre Macron’un oyuncuya gönderdiği mesajlardan birinde, "Sizi çok güzel buluyorum" ifadesi yer aldı.

Bilim insanları, yaklaşık 16 bin antik insan kalıntısından ve 6 binden fazla yaşayan bireyden elde edilen DNA verilerini inceleyerek doğal seleksiyonla (seçilim) ilgili güçlü kanıtlar elde etti.

Çalışmada, doğal seçilim tarafından tercih edilmiş görünen 479 genetik varyant tespit edildi. Kızıl saç ve açık tenle ilişkili genlerin yanı sıra, çölyak hastalığına yatkınlık ve diyabet, kellik ile romatoid artrit riskini azaltan bazı genlerin de zamanla daha yaygın hale geldiği belirlendi.

Araştırmacılar, “Kızıl saç 4 bin yıl önce avantajlı olabilir ya da daha önemli bir özelliğe bağlı olarak yayılmış olabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Önceki çalışmalar, kızıl saçlı ve açık tenli kişilerin D vitaminini daha verimli üretebildiğini, bunun da özellikle güneş ışığının az olduğu kuzey bölgelerde hayatta kalma avantajı sağlamış olabileceğini gösteriyor.

Daha önce, yetişkinlikte süt sindirme yeteneği gibi yalnızca yaklaşık 21 genetik özelliğin doğal seçilimle yaygınlaştığı biliniyordu.

Ancak yeni çalışma, çok sayıda antik DNA örneği ve gelişmiş analiz yöntemleri sayesinde, Batı Avrasya’da yüzlerce genin zaman içinde yayılıp azaldığını ve özellikle avcı-toplayıcı yaşamdan tarıma geçişle birlikte bu sürecin hızlandığını ortaya koydu.

Araştırmanın baş yazarı Ali Akbari, “Bu yeni teknikler ve geniş antik genom verisi sayesinde doğal seçilimin biyolojimizi nasıl şekillendirdiğini artık gerçek zamanlı izleyebiliyoruz” dedi.

Bilim insanlarına göre bazı genlerin avantajı çok açık; kızıl saç ve açık tenle ilişkili genler, “düşük güneş ışığı alan bölgelerde, beslenmeyle yeterince alınamayan D vitamininin daha fazla üretilmesini sağlamış olabilir.”

Bazı hastalık genleri çoğalıyor, bazıları spesifik dönemlerde ortaya çıkıyor

Buna karşılık bazı genetik eğilimler daha zor açıklanıyor. Çölyak hastalığı riskini artıran bir mutasyonun yaklaşık 4 bin yıl önce ortaya çıktığı ve zamanla yaygınlaştığı belirlendi. Bu gen varyantına sahip kişilerin, hastalık riskine rağmen hayatta kalma ve genlerini aktarma olasılığının daha yüksek olduğu düşünülüyor.

Benzer şekilde, verem riskini artıran TYK2 adlı bağışıklık geni de 9 bin ile 3 bin yıl önce arasında yaygınlaşmış, ardından tekrar azalmaya başlamış. Bu tür genlerin, belirli dönemlerde yaygın olan patojenlere karşı koruma sağlamış olabileceği değerlendiriliyor.

Tasarruf eden gen

Araştırma ayrıca, yüksek vücut yağı oranını teşvik eden gen kombinasyonlarının zamanla azaldığını ortaya koydu. Bu durum, kıtlık dönemlerinde avantaj sağlayan “tasarruflu gen” hipoteziyle açıklanıyor. Tarımla birlikte gıdaya erişimin düzenli hale gelmesi, bu tür genleri dezavantajlı hale getirmiş olabilir.

Bulgular Nature dergisinde yayımlandı.

Cumhurbaşkanlığı öncülüğünde; Milli Eğitim Bakanlığı, Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Orman Dairesi ve belediyelerin iş birliğiyle ülke genelinde geniş çaplı bir ağaçlandırma seferberliği gerçekleştirildi. Telsim ve Kuzey Kıbrıs Turkcell’İn iletişim desteği verdiği “Yeniden Yeşil Kıbrıs Projesi” kapsamında 18 belediyenin desteğiyle 27 farklı dikim alanına eşzamanlı 14 bin 300 adet fidan dikimi yapıldı.

Fidan dikimine yetkililer, öğrenciler yurttaşlar ile kurum ve kuruluşlardan katılımcılar katıldı.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman Aydemet Eşevler Sokak’taki fidan dikimi etkinliğinde basına yaptığı açıklamada projenin yalnızca çevresel değil, toplumsal bir mesaj da taşıdığını belirtti. “Bir araya geldiğimizde başaramayacağımız hiçbir şey yok” diyen Cumhurbaşkanı Erhürman, farklı kurumların ve toplum kesimlerinin ortak hareket etmesinin önemine vurgu yaptı.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’In eşi Nilden Bektaş da yaptığı konuşmada, yaklaşık üç aylık hazırlık sürecinin ardından hayata geçirilen etkinlikte 14 bin 300 fidanın toprakla buluşturulacağına işaret ederek, projeye 18 belediyenin destek verdiğini ve toplamda 27 farklı dikim alanının belirlendiğini söyledi.

Nilden Bektaş Erhürman, dikilen fidanların bakımının yapılabileceği ve sulanabilir alanların özellikle seçildiğini vurguladı.

Çalışmanın bir başlangıç olduğunu belirten Nilden Bektaş Erhürman, “Amacımız yeniden yeşil bir Kıbrıs yaratmak. Bu sadece bir slogan değil, gerçek bir hedef” dedi.

Nilden Bektaş Erhürman, fidanların israf edilmemesi adına planlı hareket edildiğini ve “gerekirse az ama yaşatılacak fidan” anlayışıyla ilerlediklerini ifade etti.

Projede okulların aktif rol almasının önemine de dikkat çeken Nilden Bektaş Erhürman, çocuklarda çevre bilincinin erken yaşta gelişmesinin geleceğe yapılan en büyük yatırım olduğunu söyledi.

Nilden Bektaş Erhürman, dikilen tüm fidanların bakımının düzenli olarak yapılacağını ve projenin ilerleyen dönemlerde genişletilerek devam edeceğini açıkladı.

Eski Kyoto Üniversitesi Primat Araştırma Enstitüsü Müdürü ve eski Uluslararası Primatoloji Derneği Başkanı Tetsuro Matsuzawa, hayvanat bahçesinde benzer durumların daha önce de yaşandığını söyledi.

'Punch'ın gidecek başka bir yeri yok'

Doğumda terk edildikten sonra Punch'ın Ocak 2026'dan itibaren önce kafesin dışından, ardından kafes tellerinin arasından ve son olarak doğrudan sürüye tanıtıldığını hatırlatan Matsuzawa, "Punch'ın gidecek başka bir yeri yok, doğaya salınamaz ve Japon makakları için kullanılabilecek bir barınak bulunmuyor." dedi.

Doğal ortamdaki Japon makaklarında ve şempanzelerde annelerin yavrularını terk etmesi gibi bir durumun neredeyse hiç görülmediğine, hayvanat bahçelerinde ise belirli sıklıklarla bu tür olayların yaşandığına dikkati çeken Matsuzawa, özellikle ilk kez anne olan bireylerde bu durumun görülme olasılığının daha fazla olduğunu aktardı.

'3 faktör birbirini tetikledi'

Punch'ın terk edilmesinin ardında birbirini tetikleyen üç faktör bulunduğuna işaret eden Matsuzawa, bu faktörleri annelik tecrübesizliği, hayvanat bahçesi ortamının yetersizliği ve iklim değişikliğinin tetiklediği aşırı yaz sıcaklıkları olarak sıraladı.

Matsuzawa, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Japon makakları ormanlarda yaşar, yerde ve ağaçlarda özgürce hareket eder. Bitki örtüsü, toprak, gölge veya yapısal çeşitlilikten yoksun beton bir barınak, özellikle günümüzün giderek artan aşırı yaz sıcaklıklarında, doğal ihtiyaçlarla temelden uyumsuzdur.

İçikawa sürüsünde gözlemlenen alopesi (saçkıran), yaban ortamlarındaki popülasyonlarda nadiren görülen kronik stres seviyelerine işaret etmektedir.

2009'dan 2026'ya kadar hayvanat bahçesinde hiçbir yapısal değişiklik olmadı. Kapalı alan ortamının yetersizliği, en özverili bakıcıların bile telafi edemeyeceği bir şeydir.

"Punch'ın doğduğu 26 Temmuz 2025 tarihinde İçikawa'da hava önce bulutlu, ardından yağışlıydı. En yüksek 33,4 ve en düşük 27,8 derece sıcaklıkla son derece nemli ve sıcak bir gün yaşandı.

Tüm Kanto (Tokyo-İçikawa) bölgesi çok güçlü bir Pasifik yüksek basınç sisteminin etkisi altındaydı ve sıcak hava dalgaları etkisini sürdürüyordu.

Serin orman ortamlarına adapte olmuş bu tür için, hayvanat bahçesinin ısıyı yansıtan beton zemini o gün son derece sıcaktı."

'Koşullar iyileştirilmeli'

Tecrübesiz bir annenin böyle bir ortamda kafa karışıklığı ve çaresizlik yaşamasının şaşırtıcı olmayacağını belirten Matsuzawa, hayvanat bahçesi koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Matsuzawa "Hayvanat bahçelerine üç boyutlu tırmanma yapıları, toprak gibi doğal zeminler, akan su, yeterli gölge ve doğal bir örtü oluşturmak için ağaç dikilmesi gerekir. Gerçek bitki örtüsü aracılığıyla doğal gölge yaratmak, hem ısıl konfor hem de psikolojik sağlık için önemlidir. Sadece İçikawa'da değil, potansiyel olarak diğer hayvanat bahçelerindeki ortamı da iyileştirmeyi umuyorsak, insanların katkıda bulunması ve anlamlı bir değişim yaratmaya yardımcı olması için en doğru zaman bu olabilir." diye konuştu.

Değişen iklimin Japonya'daki tutsak makaklar üzerindeki etkisi

Kyoto Üniversitesi Ekolojik Araştırmalar Merkezi'nde görevli Profesör Goro Hanya, Punch'ın ait olduğu türün kışın, yaz aylarına kıyasla yüzde 5 ila 8 daha fazla enerji harcadığını söyledi.

Sıcaklığın, denklemin yeterince incelenmemiş bir yönü olmaya devam ettiğini kaydeden Hanya, konuya ilişkin yaptıkları bir araştırma hakkında şu bilgileri paylaştı:

"Hayvanat bahçelerinde tutulan makaklar için termonötral bölge (minimal fizyolojik çabayla maksimum verimin alınabileceği bölge) 10 ile 30 derece arasında bulunuyor. Punch'ın doğduğu gün ise İçikawa'da sıcaklık 33,4 derece olarak kaydedilmişti. Ayrıca psikolojik stres enerji harcamasını bağımsız olarak artırıyor. Punch'ın sürüsünün karşı karşıya kaldığı termal ve psikolojik baskılar ayrı yüklerden ziyade, birbirini katlayan unsurlar olabilir."

Davranışsal termoregülasyon üzerine yaptığı çalışmalara atıfta bulunan Hanya, basit bir kapalı alan ortamında bile bir dereceye kadar davranışsal termoregülasyonun mümkün olduğundan bahsetti.

Hanya, sözlerini "Yaban hayatındaki makakları gözlemlediğimizde, sıcaklığın onların hareketliliğini etkileyen önemli bir faktör olduğu açıkça görülüyor." diyerek tamamladı.

ISS’deki Crew-11 ekibinin pilotu olan Fincke, Japonya Uzay Araştırma Ajansı’ndan Kimiya Yui, NASA astronotu Zena Cardman ve Roscosmos kozmonotu Oleg Platonov ile birlikte görev yapıyordu. Olay, Fincke’nin uzay yürüyüşüne hazırlık sonrası akşam yemeği sırasında gerçekleşti ve yaklaşık 20 dakika sürdü. Ekip arkadaşları hızlıca Dünya’daki uçuş cerrahlarına haber verdi.

İnsanlı Ay görevi yakında gerçekleşecek

NASA, Fincke ve ekibini ISS’den hızlıca Dünya’ya geri getirmeyi başardı, ancak bu durumun daha uzun Ay görevlerinde sorun yaratma olasılığı uzmanları endişelendirdi.

Artemis II kapsamında dört astronotun Ay etrafında 10 günlük bir yolculuk yapması planlanıyor; NASA’nın hedefi uzun vadeli Ay üssü ve insanlı Ay görevleri. Uzmanlara göre bu tür tıbbi belirsizlikler, astronotların güvenliğini sağlamak için kritik bir zorluk oluşturuyor.

NASA, olay sonrasında Crew-11’in görev süresini kısaltarak ertesi gün yapılacak uzay yürüyüşünü iptal etti. Fincke şu anda sağlıklı ve planlanan Artemis II görevinde yer almıyor, ancak yaşanan gizemli sağlık olayı, ajansın Ay ve derin uzay görevleri için tıbbi hazırlıklarını güçlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

ABD’nin Florida eyaletinde 6 yaşındaki bir kedinin yaşadığı bağırsak tıkanıklığının nedeni ameliyat sırasında ortaya çıktı. Veterinerler, kedinin midesinden tam 26 adet saç tokası çıkardı.

HALO No-Kill Rescue Shelter tarafından yapılan açıklamaya göre, 'Midnite' adlı kedi, tıkanıklık nedeniyle ötenazi için teslim edilmek üzereyken kurtarıldı. Barınak yetkilileri kediyi sahiplenerek ameliyata aldı.

Operasyon sonrası tıkanıklığın nedeninin yutulan saç tokaları olduğu belirlendi. Veterinerler, bu durumun evcil hayvanlar için ciddi risk oluşturduğuna dikkat çekerek, saç tokası, lastik, ip gibi küçük eşyaların hayati tehlike yaratabileceği uyarısında bulundu.

Açıklamada, Midnite’ın ameliyat sonrası iyileşme sürecine girdiği ve iştahının geri döndüğü belirtildi.

Kur’an-ı Kerim’in indirilmeye başlandığı Kadir Gecesi’nin, ramazanın 27. gecesine denk geldiği aktarılıyor.

Kadir Gecesi, İslam’da, “Sema kapılarının açıldığı, dua ve tövbelerin kabul edildiği kutlu gece” olarak kabul ediliyor.

Kur’an-ı Kerim’de “tek gece” olarak adı geçen Kadir Gecesi, şöyle anlatılıyor:

“Şüphesiz, biz Kur’an’ı Kadir Gecesi’nde indirdik. Kadir Gecesi nedir bilir misin nedir? Kadir Gecesi bin aydan hayırlıdır. O gece melekler ve ruh, Rablerinin izniyle her bir iş için iner dururlar. O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenlik doludur.”

Kadir Gecesi, ülke genelindeki camilerde ibadet ve duayla idrak edilecek.

Okul Müdürü Gamze Kaya, etkinlikle ilgili yaptığı açıklamada, “Çocuklarımızın küçük yaşlardan itibaren sevgi, saygı ve toplumsal farkındalık değerleriyle büyümesini önemsiyoruz. Kadınlar Günü’nde kadınlara küçük bir teşekkür sunmak istedik” dedi.

"Ateş, kor, köz" gibi anlamları olan ve halk arasında birer hafta arayla düştüğü kabul edilen cemrenin, soğuk kış günlerinin ardından havayı, suyu ve toprağı ısıttığına inanılıyor.

Havaların ısınmasını temsil eden, baharın yaklaştığının göstergesi olan cemrelerden ilki 19-20 Şubat'ta havaya düştü.

İkinci cemrenin de 26-27 Şubat tarihlerinde suya düştüğüne inanılıyor.

Doğanın uyanışı olarak uyanışı olarak bilinen üçüncü ve son cemre ise 5-6 Mart tarihlerinde toprağa düşüyor.

Son cemre ile beraber artık baharın geldiği kabul ediliyor.

"Cemre düşmesi" ayrıca hayvancılıkla uğraşanlar için soğuk nedeniyle dışarıya çıkartamadıkları hayvanların otlaklara kavuşma zamanının yaklaştığını, tarımla uğraşanlar için de toprağın işlenme dönemine gelindiğini ifade ediyor.

YAY BURCU

Yay burçları için etik ve ahlak ilkeleri çok önemlidir. Yalanı da ahlaksızlık olarak nitelendirdiği için her zaman dürüstlükten yanadır. Yay burcu her şeyi affeder ama yalanı asla affetmez.

KOÇ BURCU

Yapı itibariyle küçük bir çocuğun masumiyetinde olan koç burcu aklına geleni hemen söyleyip daha sonra düşünme potansiyeli vardır.

BOĞA BURCU

Yapı itibariyle konforuna düşkün olan boğa burcu rahatının bozulmaması adına, kendini riske atmamak için her zaman doğru neyse onu söyler.

OĞLAK BURCU

Oğlak burcunu bir akım temsil etse kesinlikle realizim olurdu. Çünkü oğlak burcu hayatı boyunca hep zor durumlarla mücadele etmiştir. Sorumluluk duygusuyla acı gerçekleri söylemekten asla çekinmez.

konferansa katılan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Esin Şenol, yeni aşılardan Zona ve RSV aşıları hakkında bilgi verdi.

Şenol, yeni aşılardan Zona aşısının küçük yaşlarda geçirilen, fakat vücutta saklı kalan hastalıkların 50-70 yaşlarında tekrar uyanmasına engel olduğunu belirtti.

'Aşı niye önemli?'

Aşılar sayesinde bağışıklık sistemi sayesinde hastane başvurularının azaldığını belirten Prof. Dr. Esin Şenol, şu bilgileri verdi:

“Aşı niye önemli? Aşı, çünkü hastalıklardaki hastaneye yetişme, hastalık tedavisindeki maliyeti karşılama ve eşitsizlikleri gideren bir şey. Yani aşı yaptığınız kişilerin eşit bir şekilde o hastalığa karşı bağışık kılıyor ve o hastalık nedeniyle hastane başvurusu ve tedavileri önlüyor. İkincisi, ileri yaş dediğimiz 50 yaş üzeri çok seyahat eden, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar kullanan grubun arttığını düşünecek olursak enfeksiyon duyarlı hükümetlerin bunun için harcaması gereken paraları çok azaltan bir yaklaşım aşılama.”

‘2080 yılında ortalama insan ömrü 120 olarak öngörülüyor’

"Her geçen yüzyılda ortalama insan ömrünün uzadığına dikkat çeken Şenol, “19. yüzyılda yaşayan atalarımız bizim 45 yaşında ölüyordu. 20. yüzyıla geldiğimizde insan ortalama ömrü 75 olmuştu. İnsan yaşam ortalama ömrü giderek uzuyor. 2080’ler gibi insan ömrünü ortalamada uzatamazsak bile 120 yaşına kadar yaşayan bireylerin artacağı öngörüsü var. Bu da kırılgan bir nüfus demektir" dedi.

"İkincisi çocukluk çağında öyle bir iş yapmışız ki, biz bu insanları bir önceki yüzyıldan çok daha uzun yaşatmışız demek. Neydi bu çok önemli şey?" diye soran Prof. Dr. Esin Şenol, konuşmasnın devamında, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Sanitasyon. Yani suyun ve çevrenin temizliği, aşı ve ciddi hastalıklar için antibiyotiklerin bulunması gibi süreçlerdir. Çocukluk çağında müthiş bir başarı sağladı aşı ve insan ortalama ömrünü uzattı. 17 tane hastalık kontrol edilebiliyordu Kovid’e kadar. Kovid ile birlikte Kovid’i de ekledik ve yeni gelişen söz ettiğim aşılar ile birlikte 20’ye yakın en ölümcül olan, en çok sakat bırakan ve insanı işinden gücünden eden, bilmeden kalbinizde krize neden olan, inmeye sebep olan bulaşıcı hastalıklara karşı kontrol sağlayacağız. Yani 20 tane hastalıktan önemli bir kontrol sağlayacak.”

Yeni aşılardan Zona ve RSV aşıları hakkında bilgi veren Prof. Dr. Şenol, “Zona aslında ileri yaş için bir aşı. Ama bir yandan bağışıklığı baskılanmış hastalar için de çok önemli. Çünkü Zona, bizim geçirdiğimiz suçiçeği nedeniyle bizde saklı kalmış, uyur durumda bulunan, ama 50 yaşın üzerinde yüzde 50, 70 yaşın üzerinde 70 yeniden uyanacak belki gözümüzü ve sesimizi kaybedeceğimiz, aylarca sürecek ağrılar çekeceğimiz bir hastalığın önlenmesi için bir aşı Zona aşısı. Diğeri de Kovid gibi bizi çok hastalandırıp yoğun bakımlara yatmamıza neden olan özellikle kırılgan grupları, ileri yaş, altı aydan küçük bebekleri çok hastalandıran RSV adını verdiğimiz ve solunum yoluna karşı aşı. Kadın genital kanserleri, HPV aşısını ulusal uygulama programına alan ülkelerde artık elimine edilme sınırına geldi. 10’uncu yıl verilerini görüyoruz. Son derece emniyetli. 270 milyon kadının yan etkileri açıldı. Son derece emniyetli ve etkili. Kadın cinsel kanserlerini yüzde 95’in üzerinde önleyen bir aşıdan bahsediyoruz. Türkiye’nin ulusal programına kız çocuklarından başlamak üzere alması çok önemli. Yaş sınırı 9’dan başlıyor 45’e kadar. 45’in üzerinde de klinik kararla yapılabiliyor. Kız ve erkek herkese yapılmasını öneriyoruz. Bu aşının ulusal programa alınmış olması kadın rahim altı kanserleri başta, erkek ağız-boğaz kanserlerini ve erkeklerin anal dediğimiz genital bölge kanserlerini önlüyor. Dolayısı ile çok maliyeti etkin ve insanın konforlu yaşamı için çok önemli bir aşıdan söz etmiş oluyoruz” dedi.

Küresel iklim değişikliğinin yeni veya eski hastalıkları konusunda etkisini hakkında da bilgi veren Şenol, şu ifadeleri kullandı:

“Küresel iklim krizi bir küresel afet. Bunun felakete dönüşmemesi sağlanabilir artık. Bu dürecek bir şey değil. Bu başlamış bir süreç. Şimdi bir afete karşı hazırlık yaparak önlemleri almak dışında insan türüne düşen bir şey yok. Bunu da hükümetler yapabilir ve uluslararası işbirliği ve çevre düzenlemeleri ile yapabilir. Birincisi, göçler artacak iklim krizi nedeniyle. Susuz bölgelerden sulu bölgelere. Kurak kalan bölgedeki bütün hastalıklar tekrar çıkmış olacak. İkincisi denizlerin ısınması çok korkunç bir süreç. Deniz altındaki canlılığı çok değiştirecek ve oradan kaynaklanan yeni etkenler ile tanışacağız. Üç, eski salgın hastalıklar, unuttuğumuz, varlıklarını neredeyse kitaplarda okuduğumuz hastalıklar, buzullardaki erimelerin ve saklı kaldıkları çevresel kaynaklardan ortaya çıkacak. Dört, vektör dediğimiz bu sivrisinek, kene, bit, pire kaynaklı hastalıklar bütün dünyaya yayılacak. Dolayısı ile salgınlı bir yüzyıl olacak demiştik biz bunun da küresel iklim krizi ile ilgili olduğunu söylüyor ve düşünüyorduk zaten."

Reyting rekortmeni dizideki rolüyle tanınan Settar Tanrıöğen, geçtiğimiz hafta beyin kanaması geçirdi. İki kez ameliyat edilen ünlü oyuncu, bir süredir yoğun bakımda tedavi görüyordu. Ancak, beklenen iyileşme gerçekleşmedi ve Tanrıöğen bugün üçüncü kez ameliyata alındı.

Pilav, sofralarımızın vazgeçilmezidir ve yemek sonrası lezzetlerimizden sütlaç için de yine pirinç gerekir. Fakat bütün bu evrensel çekiciliğine rağmen, herkesin yanıtını merak ettiği soru aşağı yukarı aynıdır:

Pirinci, pişirmeden önce yıkamak gerekir mi?

Şefler ne diyor?

Mutfak uzmanları, pirinci pişirmeden önce yıkamanın, pirinç tanelerinden gelen 'nişasta miktarını azalttığını' söylüyor. Bu, bulanık durulama suyundan da anlaşılabilir.

Öte yandan araştırmalar, pirinç tanesinin yüzeyinde, nişastanın bileşenlerinden biri olan amiloz olduğunu göstermekte.

Mutfak çevrelerinde bu sorunun yanıtı, yemeğin türüne göre değişmekte. Örneğin risotto, paella ve sütlaç gibi yapışkan, kremsi bir etkiye ihtiyaç duyulan yemeklerde, genellikle yıkamaktan kaçınılır.

Özellikle, piştiğinde tane tane olmasını arzu ettiğimiz pilav gibi yemeklerde ise "pirincin yıkanması" tavsiye edilir.

Peki, pirinci yıkamanın, onu "daha sert ve tane tane" yaptığına dair bir kanıt var mı?

Yakın zamanda yapılan ve pirinci yıkamanın, yapışkanlığı ve sertliği üzerindeki etkisini ölçen bir çalışma, bu soruya yanıt aradı.

Aynı tedarikçiden alınan ve mutfaklarda yaygın bir biçimde kullanılan üç farklı pirinç türü karşılaştırıldı; sonuçlar şaşırtıcıydı...

Pirinç yıkanır mı?

Şeflerin söylediğinin aksine bu çalışma, "yıkama işleminin, pirincin yapışkanlığı veya sertliği üzerinde hiçbir etkisi olmadığını" gösterdi.

Araştırmacılara göre, "Yapışkanlık yüzey nişastası, yani amilozdan değil, pişirme işlemi sırasında pirinç tanesinden süzülen ve nişastanın diğer bir bileşeni olan amilopektinden kaynaklanır."

Dolayısıyla, yapışkanlık veya sertlik söz konusu olduğunda kritik olan "yıkamadan ziyade pirincin çeşididir."

Yıkamak neden gerekli?

Son yıllarda, gıda tedarik zincirinde plastiklerin yoğun olarak kullanılmasıyla birlikte, pirinç de dahil olmak üzere gıdalarımızda "mikroplastiklere" rastlanmaya başlandı.

Yıkama işleminin, pişmemiş pirinçteki plastiklerin "yüzde 20 kadarını temizlediği" biliniyor.

Öte yandan pirincin, yüksek seviyelerde arsenik içerdiği de bilinmekte. Pirinci yıkamanın ise "arseniğin yaklaşık yüzde 90'ını giderdiği" biliniyor. Pirinçteki arsenik seviyeleri yetiştirildiği yere, çeşidine ve pişirilme yöntemlerine bağlı olarak değişebilir.

'Islak bekletmek çok riskli'

Bir diğer önemli tartışma konusu da pirincin yıkandıktan sonra ıslak bir biçimde ya da piştikten sonra oda sıcaklığında ne kadar bekletileceğidir.

Islak veya pişmiş pirincin oda sıcaklığında bekletilmesi, bakteri sporlarını aktive edebilir. Bu bakteriler daha sonra, pişirme veya yeniden ısıtma yoluyla etkisiz hale getirilemeyen toksinler üretir. Bu toksinler ise "ciddi gastrointestinal hastalıklara" neden olabilir.

Bu nedenle, yıkanmış veya pişmiş pirinci oda sıcaklığında bekletilmesi tavsiye edilmemektedir.

Sıra dışı tarzıyla bilinen 9 Ağustos 1921 doğumlu Apfel, abartılı kostümleri, mücevher koleksiyonu ve cesur renklere olan düşkünlüğüyle tanınıyordu.

Apfel'in Cuma günü Florida Palm Beach'te bulunan evinde öldüğü açıklandı.

Antika kumaşlar konusunda seçkin bir otorite olan Apfel, Beyaz Saray'daki çalışmalar da dahil olmak üzere restorasyon projelerine danışmanlık yapmıştı. Ayrıca birçok müze sergisine ve bir belgesele de konu olan Apfel, yakın zamanda pek çok büyük markanın çalışmalarında yer almıştı.

Canlı, kendine özgü ve ağır bir espri dozuna sahip kişisel bir tarz yaratan Apfel, kendisini 'dünyanın yaşayan en yaşlı ergeni' olarak tanımlıyordu.

Iris Apfel kimdir?

1921'de New York'ta doğan Iris, New York Üniversitesi'nde sanat tarihi okudu ve daha sonra Wisconsin Üniversitesi'nde sanat okuluna devam etti.

İlk işi Women's Wear Daily'de metin yazarlı oldu. Daha sonra iç mimar Elinor Johnson ve illüstratör Robert Goodman için çalıştı.

1948 yılında Carl Apfel ile evlendi. İki yıl sonra Old World Weavers tekstil firmasını kurdular ve 1992'de emekli olana kadar işlettiler. Çalışmaları arasında Greta Garbo ve Estee Lauder gibi müşteriler için restorasyon projelerinin yanı sıra Eisenhower, Kennedy, Nixon, Reagan ve Clinton da dahil olmak üzere dokuz başkan için Beyaz Saray'daki çalışmalar yer alıyordu.

17, 18 ve 19. yüzyıllara ait kumaş reprodüksiyonlarında uzmanlaşan çift, ABD'de bulamadıkları tekstil ürünlerini aramak için çok sayıda seyahat gerçekleştirdi.

Apfel, 2015 yılında verdiği bir röportajda, çocuk sahibi olmamalarının nedenlerinden birini açıklayarak, "Bir çocuğun dadısı olması gerektiğine inanmıyorum, o yüzden böyle bir şey yapmayacaktık ama çocuk sahibi olmak da protokol gibi bir şey. Sizden bekleniyor. Ve ben kalıplara sokulmayı sevmiyorum" sözlerini kaydetmişti.

91 yaşında Dazed Magazine'in en yaşlı kapak yıldızı olan ve 2019'da Hilfiger'ın tavsiyesi üzerine dünyanın en büyük modellik ajanslarından biri olan IMG ile anlaşayan Apfel, 101 yaşındayken Ciate London ile bir makyaj serisi için işbirliği yaparak ilk güzellik kampanyasını gerçekleştirdi.

Apfel 2018'de verdiği bir röportajda yaşlanmayla ilgili bir soru üzerine, "Zamanı durdurmak istemezdim. Hayır, bu çok sıkıcı olurdu. Bir zaman makinesine, bir zaman tüneline yakalanmış gibi olurdum. Bundan hoşlanmam. Bence çeşitlilik hayatın baharatıdır" cümlelerini dile getirmişti.

Muhteşem Yüzyıl

Yayınlandığı dönemde hem Türkiye'de hem yakın coğrafyada inanılmaz etki yaratan Muhteşem Yılyüz, yapıldığı dönemin en iyi dizilerinden biri oldu. Kanuni Sultan Süleyman'ın döneminin anlatıldığı dizide Halit Ergenç, Meryem Uzerli, Vahide Gördüm, Mehmet Günsür yer alıyor. 70'den fazla gösterildiği belirten dizi, aradan birçok yılın geçmesine rağmen toplamda 500 milyondan fazla kişi tarafından izlendiği biliniyor.

Dizinin hayranları arasında rapçi Cardi B dahi bulunuyor.

Kara Para Aşk

Görece eski bir dizi olan Kara Para Aşk dizisi, Tuba Büyüküstün, Engin Akyürek ve Erkan Can gibi ünlü oyuncuların başrolünde polisiye ve aksiyon dizisi olarak öne çıkıyor. Türkiye'de sevildiği kadar dünyada da meşhur olan filmin fanları arasında ünlü futbolcu Lionel Messi dahi bulunuyor.

Diriliş Ertuğrul

Osmanlı'nın kuruluşunu ele alan ve Engin Altan Düzyatan'ın başrolünde Diriliş Ertuğrul dizisi, savaş ve aksiyon sahneleri ile büyük bir yapım olmasının yanında Türkiye ve dünyada popüler olmuş önde gelen tarih dizilerinden biri oldu. Dizi IMDb'de 40 bin kişi tarafından oylanıp 7.9 puan aldı, tüm dünyada milyonlarca kişi tarafından izlendi. Özellikle Hindistan, Pakistan ve Ortadoğu gibi ülkelerde dizi o kadar meşhur oldu ki birden fazla dile çevrilen dizinin YouTube'da Urduca dilindeki dublajı 153 milyon görüntülenme aldı.

Gaddar

Daha çok yeni olmasına karşın başrolünü Çağatay Ulusoy'un aldığı Gaddar dizisi, şimdiden en popüler Türk dizilerinden biri oldu. Tema olarak aksiyonseverlere hitap eden dizi birçok platformda kendinden bahsetti. Dizinin yakın zamanda daha da büyük izleyici kitlesine ulaşması bekleniyor.

Bunlar dışında da efsaneleşmiş ve çok izlenmiş Türk dizileri listelerde şöyle yer aldı:

• Ezel
• Aşk-ı Memnu
• Kulüp
• Sen Çal Kapımı
• Kurtlar Vadisi
• Gümüş
• Erkenci Kuş
• Medcezir
• Karadayı
• Binbir Gece
• Öyle Bir Geçer Zaman Ki
• Fatmagül'ün Suçu Ne?
• Sıla

Vücudun en çok ihtiyaç duyduğu şey: Su

Tüketilen besinlerin sağlıklı yaşlanmada yardımcı olduğunu belirten Can, vücudu koruyan besinlerin başında su geldiğini belirtti. Can, "Vücudumuzdaki tüm hücrelerin enerji elde etmek ve oluşan atık maddeleri atabilmek için en çok ihtiyaç duyduğu şey sudur. Beyin, karaciğer, böbrek, kalp gibi iç organların sağlıklı çalışması sağlarken cildin daha canlı görünmesini ve kırışıklıkların önlenmesini sağlar. Günde en az 2 litre su tüketmek genç kalmanın ilk basamağı" diye konuştu.

Ceviz, cilt yapısının gerginliğini korumada yardımcı oluyor

En iyi bitkisel Omega-3 kaynaklarından olduğu belirtilen cevizin beyin sağlığı ve bilişsel fonskiyonların sürdürülmesi için olmazsa olmaz bir besin olduğunu aktaran doktor, cevizin cilt yapısının gerginliğini korumasına da yardımcı olduğunu söylüyor. Buna ek olarak cevizin bağışıklığı da güçlendirdiği biliniyor.

Avokado, cildin nem kaynağıdır

Avakadonun birçok vitamin ve mineral içerdiğini söyleyen Doktor Derya Can, özellikle bu besinin hücrelerde biriken atık maddelerin atılmasında görevli olduğunu belirtiliyor. Cildin nem kaynağı olduğu belirtilen avokado ayrıca cilt yapısının daha geç kırışmasına ve parlak görünmesine büyük oranda yardımcı oluyor.

Yeşil çay, antioksidan kaynağı

Özellikle yeşil çayın antioksidan etkisi sayesinde cilt hastalıklarına iyi geldiği belirtilirken güneşe bağlı cilt lekelerinin oluşumunu da engellediği belirtiliyor .

Elma, sarkma ve kırışmayı geciktiriyor

Elma kabuğunun ciltte sarkma, kırışma ve derideki yaşlanmayı geçiktirdiğini belirten Can, ayrıca saçlardaki kırılma ve yıpranmayı da önleyen elmanın diyette yer alması gereken meyvelerden biri olduğunu söylüyor.

Üzüm, meme ve prostat kanserine karşı koruyucu

Yemesi keyifli üzümün çekirdeğindeki resveratrolun güçlü bir antioksidan olduğu belirtilirken, meme ve prostat kanserlerine karşı koruyucu olduğu gibi bağışıklığı da güçlendirdiği biliniyor.

Soğan ve sarımsak ciltte sıkılaşmayı sağlıyor

İki besinin B vitaminleri, selenyum, kükürt gibi mikro besinlerden zengin olması bir yana, güneşin zararlı etkilerine karşı da cildi koruduğunu söyleyen doktor, sülfür içermesinden dolayı soğan ve sarımsağın hücre yenilenmesi ve ciltte sıkılaşmanın yaratılması için etkili bir besin olduğunu söylüyor.

Pürüzsüz ciltler için domates

Ana sebzelerden biri olan ve her yemekte kullanılan domateslerin de cildi pürüzsüz yaptığı belirtiliyor.

Koyu yeşil sebzeler selüliti engelliyor

Özellikle Ispanak, brokoli, marul gibi yeşil sebzeler içerdikleri yüksek folik asit ile cilt gerginliğini koruduğu gibi selülit oluşumunu da engelliyor.

Doğru miktarda bitter çikolatanın birçok faydası var

Doğru miktarda yendiği zaman birçok faydası bulunan bitter çikolatadaki kakao çekirdeğinin içinde bolca antioksidan bulunuyor.

Omega-3 deposu balık, hem kalp hem deri dostu

Özellikle somon, ton balığı ve sardalya gibi balıklarda bulunan omega-3'ün hem kalp için hem de deri için oldukça yararlı olduğu belirtiliyor. Sedef hastalığına da iyi geldiği belirtilen balığın mutlaka diyette olması gerekiyor.

Yoğurt, cildi gençleştiriyor

Yoğurdun suyundaki riboflavinin (B1 vitamini) gençleştirici ve cilt yenileciyi etkisi bulunuyor. Özellikle yoğurtu özellikle su ile tüketilmesinin birçok etkisi var, bu nedenle ayran ve sütte önerilen besinler arasında bulunuyor.