Uluslararası araştırmacıların yürüttüğü çalışmalar, insan faaliyetlerinin Dünya üzerinde sanılandan çok daha büyük fiziksel etkiler yarattığını gösterdi. 1993-2010 yılları arasında tarım, sanayi ve içme suyu ihtiyacı için yeraltından çekilen yaklaşık 2 bin 150 gigaton suyun, Dünya'nın dönme eksenini yaklaşık 80 santimetre kaydırdığı belirlendi.
Bilim insanları, bu miktardaki suyun aynı zamanda küresel deniz seviyesinin yaklaşık 6.2 milimetre yükselmesine katkıda bulunduğunu hesaplıyor.
Yeni nesil modeller gerçeği ortaya çıkardı
Araştırmada, 2026'da geliştirilen TWSTORE ve ML-TWiX adlı yeni nesil rekonstrüksiyon sistemleri kullanıldı. Bu araçlar sayesinde araştırmacılar, 1980'li yıllardan itibaren karasal su depolama değişimlerini yüksek doğrulukla yeniden modelleyebildi.
Elde edilen veriler, yeraltı sularının bir bölgeden çekilip okyanuslara taşınmasının, Dünya'nın kütle dağılımını değiştirdiğini ve bunun da gezegenin dönüş ekseni üzerinde ölçülebilir bir etki yarattığını gösterdi.
Çalışmanın yazarlarından, Seul Ulusal Üniversitesi'nden jeofizikçi Dr. Ki-Weon Seo, yeraltı suyu kullanımının iklimle bağlantılı faktörler arasında kutup hareketi üzerinde en büyük etkiye sahip unsurlardan biri olduğunu söyledi.
En büyük etki Hindistan ve Kuzey Amerika'da
Araştırmaya göre eksen kaymasında en büyük pay, yoğun yeraltı suyu tüketiminin görüldüğü Kuzeybatı Hindistan ile Batı Kuzey Amerika bölgelerine ait.
Bu bölgelerdeki aşırı su çekimi nedeniyle oluşan kütle kaybı, Dünya'nın dönüşünü etkileyen en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
NASA Jet İtiş Laboratuvarı'ndan araştırmacı Surendra Adhikari, çalışmanın yeraltı suyu kullanımının kutup hareketleri üzerindeki etkisini ilk kez bu kadar net ortaya koyduğunu belirterek, "Etki düşündüğümüzden çok daha büyük" değerlendirmesinde bulundu.
Tehlike sadece eksen kayması değil
Aynı dönemde yayımlanan başka araştırmalar da yeraltı suyu kaybının farklı sonuçlarına dikkat çekiyor.
Nature'da yayımlanan bir çalışma, dünyanın 40 büyük nehir deltasını inceleyerek birçok bölgede deniz seviyesinin yükselmesinden çok, yeraltı sularının çekilmesine bağlı arazi çökmesinin daha büyük bir tehdit oluşturduğunu ortaya koydu.
Bir diğer küresel değerlendirme ise kıyı bölgelerinin yaklaşık yüzde 21'inde anlamlı düzeyde yeraltı suyu azalması yaşandığını ve bu düşüşün son yıllarda hızlandığını gösterdi.
Geri dönüş mümkün mü?
Bilim insanlarına göre çözüm imkansız değil. Başarılı örneklerde alternatif su kaynaklarının kullanılması, yağış sularının yeraltına yeniden kazandırılması ve tarım politikalarının değiştirilmesiyle yeraltı su rezervlerinin toparlanabildiği görüldü.
Uzmanlar, yeraltı suyu yönetiminin artık yalnızca kuraklık veya tarımsal üretim açısından değil, Dünya'nın fiziksel dengesi ve iklim sistemi açısından da kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor.
Araştırmacılar, gezegenin dönüş eksenindeki değişimlerin gelecekte su kaynaklarının durumunu takip etmek için önemli bir gösterge haline gelebileceğini belirtiyor.
