Esendağlı'nın açıklaması şöyle:
"Avrupa Konseyi Delegeler Komitesi (Bakanlar Komitesi) 'nin dün almış olduğu kararının Taşınmaz Mal Komisyonu’nun etkinliğine yönelik bir karar olmadığı doğru olmakla birlikte; bunun yalnızca “prosedürel” bir karar olduğundan bahsetmek çok doğru görünmemektedir.
Konuyu mümkün olduğunca anlaşılabilir bir seviyede özetlemeye çalışacağım. Özetin sonunda yer alan sonuçlar, konunun geri dönülemez bir noktaya evrilmesini önlemek için çok kritik bir sürece girdiğimizi ve bunun devlet kurumları tarafından çok büyük ciddiyetle ele alınmasını gerektirdiğini açıklıkla ortaya koyacaktır.
Avrupa Konseyi Delegeler Komitesi (Bakanlar Komitesi) önünde Cyprus v Turkey (devletlerarası başvuru ) kararında saptanan ihlallerle ilgili kalan iki başlık bulunmaktadır:
1- Kayıp kişiler
2- Yerlerinden edilmiş kişilerin mülkiyet hakkı
AİHM’in Cyprus v Turkey kararında saptadığı diğer ihlallerle ilgili başlıklar kapanmış durumdadır.
Halen gündemde olan iki başlıkla ilgili Delegeler Komitesi’nin başlığın kapatılması dışındaki bir diğer yetkisi de AİHS’in 46/3 (AİHM kararlarının icrasının denetimi) maddesinde yer alan “yorum isteme” yetkisidir. İlgili madde şöyledir:
“Bakanlar Komitesi, kesinleşen bir kararın infazının denetlenmesinin, söz konusu kararın yorumundan kaynaklanan bir zorluk nedeniyle engellendiği kanaatinde ise, bu yorum konusunda karar vermesi için Mahkeme’ye başvurabilir. Mahkeme’ye başvurma kararı, Komite toplantılarına katılma hakkına sahip temsilcilerin üçte iki oy çokluğu ile alınır.”
Bu noktada Türk tarafı AİHM’in Demopoulos kararında Taşınmaz Mal Komisyonunu bireysel başvurular bakımından etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul etmiş olması sebebiyle mülkiyet konusunun kapatılması gerektiğini; Rum tarafı ise tam aksine TMK’nın varlığı sebebiyle satışların vahşileştiği ve mülkiyet ihlallerinin geldiği boyutun yeniden yorum gerektirdiğini iddia etmektedir.
Delegeler Komitenin 46 üyesi mevcut olup; basit çoğunluk için 24 oy / nitelikli çoğunluk için 31 oy gereklidir.
Oylama yaklaşık 3,5 yıldır 6 ayda bir tekrar ediyordu. 11.6.2026 tarihine değin iki yönde de 24 oya ulaşılamamıştı.
Ancak 11.6.2026 tarihindeki oylamada Rum tezi lehine 25 oy çıkmıştır.
Delegeler Komitesi 25 oyla almış olduğu kararda, AİHM’nin Cyprus v Turkey başvurusu hakkındaki 2014’te verdiği tazminat kararının 63. paragrafında yer alan bulgularının yorumuna yönelik taslak bir çalışma yapmak üzere ilgili Sekretaryayı görevlendirmiştir.
Yorumu için taslak çalışma yapılacak olan 2014 yılına ait AİHM kararının 63. maddesi özetle AİHM’in Demopoulos kararının Taşınmaz Mal Komisyonunu bireysel başvurular bakımından etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul etmiş olmasının, Türkiye’nin devletlerarası davadaki yükümlülüklerini yerine getirdiği anlamına gelmediği; aynı şekilde Kıbrıslı Rumlara ait taşınmazların kuzeyde hukuka aykırı satışına veya kullanımına herhangi bir şekilde izin verilmesinin ya da buna göz yumulmasının esas kararın gereğiyle bağdaşmayacağı görüşünde olduğunu içermektedir.
Dolayısıyla Sekreterya, önümüzdeki 1 yıl boyunca bahse konu maddenin yorumuna yönelik taslak bir çalışma yapacak ve 1 yılın sonunda Delegeler Komitesi, bahse konu taslak üzerinden meseleyi yorum için AİHM’e gönderip göndermeyeceğine dair bir oylama açacak. Bu oylamada 31 olan nitelikli çoğunluk sağlanırsa konu AİHM’e aktarılacak.
Kararın Kıbrıs mülkiyet konusunu getirdiği aşama şu şekilde özetlenebilir:
1- 11.6.2026 tarihli Delegeler Komitesi kararı, mülkiyet konusunda AİHM’in yeniden yorum yapmasının önündeki son barajı kaldırmıştır.
2- Bir yıl sonra ortaya çıkacak olan taslak çalışma üzerinden yapılacak olan oylamada 31 oyun bulunması halinde konu AİHM tarafından ele alınacak ve TMK’nın faaliyetlerinin devletlerarası başvuruda saptanan mülkiyetle ilgili hak ihlallerini çözüp çözmediği ile ilgili yeniden bir yargılama yapılacaktır. Bu yargılama sonunda verilecek karar TMK’nın kaderini mutlaka yakından ilgilendirecektir.
3- Gelinen aşamada 31 oyun bulunamaması halinde sorun askıda / arada / arafta kalmaya devam edecektir. Buna karşın mülkiyet başlığının kapatılma şansı, bu aşamada kaybedilmiştir."
