-ÖZEL HABER-
Ülkemizde hayat pahalılığı düzenlemesine karşı yapılan eylemler sırasında, eylemcilerin Meclis binasına girmesi ülkede büyük yankı uyandırdı.
Yaşanan gelişme karşısında, benzer durumlara ilişkin yasal düzenlemeler de yeniden gündeme geldi.
Gündem Kıbrıs Gazetesi’nin araştırmasına göre, mevzuatta yer alan düzenlemeler, bu tür eylemlerin hangi koşullarda “yasa dışı toplantı” ya da “ayaklanma” kapsamında değerlendirileceğini açıkça ortaya koyuyor.
Mevzuata göre, beş veya daha fazla kişinin bir suç işlemek ya da ortak bir amaç doğrultusunda toplanarak kamu düzenini bozacak davranışlarda bulunması “yasa dışı toplantı” olarak tanımlanıyor. Bu tür bir toplantıya katılan kişiler hakkında bir yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Ayaklanma durumunda cezalar artıyor
Toplantının huzur ve sükûnu bozacak şekilde ilerlemesi ve kamuoyunda korku yaratması halinde ise durum “ayaklanma” olarak nitelendiriliyor. Ayaklanmaya katılan kişiler, üç yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalabiliyor.
Güvenlik güçlerinin yetkileri
Yasal düzenlemeler, güvenlik güçlerine de belirli yetkiler tanıyor. Buna göre, yetkili bir kaymakam ya da üst rütbeli bir polis, kalabalığın ayaklanma amacıyla toplandığı kanaatine varırsa, grubun dağılması yönünde yazılı bir duyuru yapılmasını emredebiliyor. Bu duyurunun ardından kalabalığın dağılmaması halinde, güvenlik güçleri topluluğu dağıtmak veya kişileri gözaltına almak için gerekli müdahalede bulunabiliyor.
Dağılmayanlara daha ağır yaptırımlar
Duyurunun yapılmasının ardından dağılmayan kişiler hakkında ise daha ağır yaptırımlar uygulanıyor. Bu durumda eyleme katılanlar beş yıla kadar hapis cezası ile yargılanabiliyor. Duyurunun okunmasını zorla engelleyen kişiler için ise ceza on yıla kadar çıkabiliyor.
Kamu malına zararın cezası ağır
Öte yandan, ayaklanma sırasında kamuya ait bina, makine veya yapılara zarar verilmesi ya da tahrip edilmesi durumunda cezalar daha da ağırlaşıyor. Bu tür eylemlerde bulunan kişiler yedi yıla kadar, tahrip fiilinin gerçekleşmesi halinde ise ömür boyu hapis cezasına kadar varan yaptırımlarla karşılaşabiliyor.
Söz konusu maddeler şöyle:
Ayaklananların Duyurunun Okunmasından Sonra Dağılması – 74.
Duyurunun okunmasından sonra makul bir süre geçmesi üzerine veya duyurunun okunmasının zorla engellenmesi halinde, on iki veya daha fazla kişinin ayaklanma için bir arada toplanmış olarak kalmaya devam etmesi üzerine, duyuruyu okumaya yetkili herhangi bir kişi veya bir polis veya o kişiye veya polise yardım etmekte olan herhangi bir kişi, bu biçimde toplanmaya devam eden kişileri dağıtmak veya tümünü veya herhangi birini göz altına almak için gereken her şeyi yapabilir ve herhangi bir kişinin direnmesi halinde, direnişi kırmak için makul olan gerekli kuvveti kullanabilir ve bir kişinin bu biçimde kuvvet kullanması sonucu herhangi bir kişiye zarar verilmesi veya ölümüne sebep olunması halinde, herhangi bir ceza veya hukuk davası işleminde sorumlu olmaz.
Duyurunun Okunmasından Sonra Ayaklanma – 75.
Ayaklanmaya katılan veya ayaklanmak amacı ile toplanmış kişilerin dağılmalarını emreden duyurunun okunması üzerine, makul bir süre geçtikten sonra ayaklanma veya toplantıya katılan veya katılmaya devam eden her kişi, ağır bir suç işlemiş olur ve beş yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir.
Duyurunun Okunmasını Engellemek veya Men Etmek – 76.
73. maddede öngörüldüğü biçimde bir duyurunun okunmasını zorla engelleyen veya men eden herhangi bir kişi, ağır bir suç işlemiş olur ve on yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir ve duyurunun okunması bu biçimde engellendiğinde, engellendiğini bildiği halde ayaklanma veya toplantıya katılan veya katılmaya devam eden herhangi bir kişi yedi yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir.
Ayaklananların Binaları v.s.yi Tahrip Etmeleri – 77.
Bir araya gelerek ayaklanan kişiler, yasa dışı olarak herhangi bir bina, gemi, demiryolu, makine veya yapıyı tahrip ederlerse, ağır bir suç işlemiş olurlar ve her biri ömür boyu hapis cezasına çarptırılabilir.