-ÖZEL HABER-
Yeni yıl yaklaşırken geçmiş yıllarda artış gösteren et satışlarının bu yıl beklenen seviyeye ulaşmadığı öğrenildi. Gündem Kıbrıs Gazetesi’ne konuşan sektör temsilcileri, her yeni yılın bir öncekini arattığını belirterek, sektörde yaşanan sorunlara dikkat çekti.
Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya ile Paşaoğluları Kasap Direktörü Boysal Paşaoğluları’nın değerlendirmeleri, et sektöründe yaşanan durgunluğu ve bunun arkasındaki nedenleri gözler önüne serdi.
Açıklamalarda, şap hastalığına ilişkin algı, artan fiyatlar, düşen perakende satışlar, maliyet baskısı ve yapısal sorunlar ön plana çıkarken, kasaplar yeni yıl öncesinde önceki yıllara kıyasla daha zor bir dönemden geçtiklerini dile getirdi.
Şenkaya: Fiyat artışları ve perakendedeki büyük düşüş kasapları etkiledi
Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya, şap hastalığının et satışları üzerinde büyük bir etki yaratmadığını belirterek, kamuoyuna yapılan doğru ve zamanında bilgilendirmelerin panik ortamını engellediğini söyledi. Gıda mühendisleri, veterinerler ve Tarım Bakanlığı’nın gerekli bilgi ve belgeleri paylaştığını ifade eden Şenkaya, halkın hastalığın etten ve sütten insana geçmediğini bilinçli şekilde bildiğini vurguladı.
Yeni yıl öncesi satışların beklendiği gibi artmadığını dile getiren Şenkaya, “Muhteşem bir satışımız olmadı. Önceki yıllarda restoranların yeni yıl yemekleri, şirketlerin toplu organizasyonları olur ve satışlarımız ciddi şekilde yükselirdi. Bu yıl bu satışlar yaklaşık yüzde 50 oranında azaldı” dedi.
Sektördeki asıl düşüşün 2024 yılında yaşandığını belirten Şenkaya, 2023 sonrası dönemde kuzu etindeki yüzde 80’e varan fiyat değişiminin kasaplarda perakende satışları ciddi şekilde düşürdüğünü ve bu kaybın geri gelmediğini söyledi. Şenkaya, kasapların şu anda daha çok toptan satışla ayakta durmaya çalıştığını ifade etti.
Toptan satışların Güney Kıbrıs’tan çok fazla etkilenmediğini dile getiren Şenkaya, “Toptancı Güney’den alım yapmaz. Ancak perakende kısmında 2025 yılı çok canlı bir yıl olmadı” dedi.
“Market ve kasap ayrımına karşıyım”
Market ve kasap ayrımına karşı olduğunu belirten Şenkaya, önemli olanın kasaptaki fiyat olduğunu vurgulayarak, “Market fiyatı kasaptan yüksek olabilir, vatandaş tercihini yapar. Önemli olan tüketicinin kasaptaki fiyatı görmesidir” ifadelerini kullandı.
“Dana fiyatı 7 ayda yüzde 70 arttı”
Dana etinde yaşanan fiyat artışlarına da dikkat çeken Şenkaya, haziran ayından bu yana yüzde 70’lik bir fiyat artışı yaşandığını, bunun yüzde 10’luk kısmının ise yalnızca bir hafta önce gerçekleştiğini söyledi.
Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya, sektörün öncelikli derdinin satıştan çok hayvan sağlığı olduğunun altını çizerek, “Bizim asıl endişemiz hayvanların hastalık kapmaması ve damızlık hayvanların azalmasının önüne geçilmesidir” dedi.
Paşaoğluları: Şap Hastalığı yeni yıl öncesi satışları düşürdü
Paşaoğluları Kasap Direktörü Boysal Paşaoğluları da, şap hastalığının yarattığı tedirginliğin et satışlarını ciddi şekilde etkilediğini belirterek, sektörün büyük bir çıkmazda olduğunu söyledi. Şap hastalığının satılan etten insana bulaşmadığının internet üzerinden kolayca araştırılıp görülebileceğini vurgulayan Paşaoğluları, buna rağmen oluşan korku ortamının tüketiciyi geri çektiğini ifade etti.
Paşaoğluları, “Bu hafta satılması gereken etin yaklaşık yüzde 10’u satılmadı. İnsanlar tedirgin, bu yüzden et almıyor” dedi. Güney Kıbrıs ile fiyat konusunda rekabet ettiklerini belirten Paşaoğluları, bu mücadelenin tek başına verilemeyeceğini, sorunun sadece kasaplardan ya da hayvancılardan kaynaklanmadığını söyledi.
Yaklaşık 15 yıldır kasap dükkânı işlettiğini belirten Boysal Paşaoğluları, normalde yılın en kötü ayının şubat olduğunu ancak son iki haftada şubat ayının bile daha iyi geçtiğini dile getirdi. “Yeni yıl öncesinde işler açılırdı ama bu yıl şap hastalığı nedeniyle bu gerçekleşmedi” diyen Paşaoğluları, kasapların çok ciddi sorunlar yaşadığını ifade etti.
“Ülkede inanılmaz bir kaçakçılık var”
Ülkede inanılmaz bir kaçakçılık olduğunu savunan Paşaoğluları, şap hastalığının da bu yolla Kuzey Kıbrıs’a geldiğini iddia etti. “Altı aydır konuşuluyordu ve sonunda geldi. Önce bunu konuşmamız lazım” dedi.
“Karkas et ithal edilmeli”
İthal et konusuna da değinen Paşaoğluları, “Neden bizde ithal et yok? İthal et gelirse fiyatlar düşer, hayvan stoku artar. Oteller rahatlar, alt gelir grubundaki insanlar ete daha kolay ulaşır, biz de yerli etimizi istediğimiz kalitede sunabiliriz” ifadelerini kullandı. Otellerin, marketlerin ve kasapların farklı fiyat beklentileri olduğunu belirten Paşaoğluları, kasapların bu denklemde ortada kaldığını söyledi.
Ülkede ucuz et ihtiyacı olduğuna dikkat çeken Paşaoğluları, bu ihtiyacın karşılanmamasının başka ve sağlıksız yolların ortaya çıkmasına neden olduğunu savundu. Çözüm olarak karkas et ithalatını işaret eden Paşaoğluları, “Geçen yıl ithal edilen kuzu but hiçbir işe yaramadı. Bizim komple ete ihtiyacımız var. Kesim azalmalı ki hayvan stokumuz çoğalsın” dedi.
“Her yıl bir öncekini aratıyor”
Her geçen yıl şartların daha da kötüleştiğini vurgulayan Paşaoğluları, 2024 yılının bile bugüne göre daha iyi geçtiğini ifade etti. Paranın hızla değer kaybettiğini söyleyen Paşaoğluları, dükkân kirasını bile karşılamakta zorlandıklarını belirtti. “Her hafta peşin olarak yaklaşık 150 bin liralık kuzu alıyoruz. Toptan iş yapılmadığı sürece bu maliyetlerin altından kalkılamaz. Çok ciddi bir paraya ihtiyaç var” dedi.
“Et ve Balık Kurumu kurulmalı”
Boysal Paşaoğluları, vatandaşa uygun fiyatlı et sunmanın aslında çok basit bir yolu olduğunu vurgulayarak, ithal etin hayvancıyı koruyacak şekilde ülkeye getirilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca sektörü dengeleyecek bir Et ve Balık Kurumu kurulmasının artık kaçınılmaz olduğunu sözlerine ekledi.
Cumhur: Yeni yıl öncesi satışlar zayıf
Cumhur Kasap Direktörü Mustafa Cumhur da, 2025 yılının et sektörü açısından beklentilerin çok altında geçtiğini belirterek, özellikle artan et fiyatlarının satışları olumsuz etkilediğini söyledi. Ekonomik koşullar nedeniyle piyasanın giderek Güney Kıbrıs’a kaydığını ifade eden Cumhur, hayvan kıtlığının sektörde birçok sorunu beraberinde getirdiğini vurguladı.
Satışların iyi olmadığını dile getiren Mustafa Cumhur, geçmiş yıllarda yaşanan yılbaşı öncesi yoğunluğun bu yıl görülmediğini belirterek, “Yılbaşı öncesinde ciddi bir hareketlilik olurdu, bu yıl o yoğunluk yok. Açıkçası çok da umutlu değiliz” dedi.
“Şap sektöre ek bir yük getirdi”
Şap hastalığının da sektöre ek bir yük getirdiğini söyleyen Cumhur, hastalığın yarattığı tedirginliğin satışları daha da baskıladığını kaydetti. Sektörün en büyük sorununun fiyatlar olduğunun altını çizen Cumhur, canlı hayvan alış fiyatlarının sürekli yükselmesinin maliyetleri artırdığını ifade etti.
Mustafa Cumhur, “Canlı hayvanı pahalıya aldığımızda maliyetimiz yükseliyor. Bu da ister istemez et fiyatlarına yansıyor. Fiyatlar arttıkça halkın ete ulaşması zorlaşıyor” dedi. Bu durumun tüketiciyi Güney Kıbrıs piyasasına yönlendirdiğini belirten Cumhur, iç piyasada ciddi bir daralma yaşandığını söyledi.
“Hükümet bir an önce çözüm üretmeli”
Devletin bu tablo karşısında daha fazla beklememesi gerektiğini vurgulayan Mustafa Cumhur, et sektöründeki sorunlara yönelik acil ve kalıcı çözümler üretilmesi çağrısında bulundu. Cumhur, fiyatların dengelenmesi, hayvan kıtlığının giderilmesi ve vatandaşın uygun fiyata ete ulaşabilmesi için hükümetin sorumluluk almasının artık kaçınılmaz olduğunu ifade etti.